Çindən avtomobil ixracı ilə bağlı qaydalar sərtləşdirilir. 2027-ci ildən etibarən ölkədən avtomobil ixrac edən istehsalçılardan xarici bazarlarda satışa çıxarılan nəqliyyat vasitələrinin texniki xidmət və təmir imkanlarını, həmçinin ehtiyat hissələri ilə təminatını təsdiqləmək tələb olunacaq.
Vətəninfo.az xəbər verir ki, yeni tələblər ilk baxışda texniki prosedur təsiri bağışlasa da, onların Çin avtomobil bazarındakı daha geniş proseslərlə bağlı olduğu görünür. Xüsusilə istehsalçının razılığı olmadan avtomobillərin xaricə çıxarılması ilə bağlı məhdudiyyətlərin sərtləşdirilməsi Çində geniş yayılmış paralel ixrac mexanizminə təsir göstərə bilər.
Mövcud məlumatlara görə, 2026-cı ildən etibarən istehsalçının icazəsi olmadan Çindən istənilən markalı avtomobilin ixracına müəyyən şərtlərlə icazə veriləcək. Bunun üçün avtomobilin Çində ən azı 180 gün qeydiyyatda olması tələb olunur.
Bu müddət başa çatdıqdan sonra avtomobil, hətta faktiki olaraq istifadə edilməyib və yürüş göstəricisi sıfır olaraq qalıbsa belə, işlənmiş avtomobil kimi qiymətləndiriləcək.
Yeni avtomobillərin isə istehsalçının razılığı olmadan ixrac edilməsi mümkün olmayacaq.
Bu yanaşma xüsusilə Çində istehsal edilən qlobal avtomobil markalarının modelləri üçün əhəmiyyətlidir. Çünki avtomobilin Çin bazarı üçün nəzərdə tutulmuş versiyasının başqa ölkəyə paralel kanallarla çıxarılması istehsalçının həmin avtomobil üzərində satış və servis nəzarətini zəiflədə bilər.
Əsas dəyişikliklərin 2027-ci ildən etibarən tətbiqi gözlənilir.
Yeni mexanizmə əsasən, ixrac edilən avtomobillərin xaricdə texniki xidmət və təmir imkanlarının mövcudluğu, eləcə də ehtiyat hissələrinin təminatı əvvəlcədən təsdiqlənməlidir.
Başqa sözlə, avtomobilin sadəcə Çindən çıxarılması kifayət etməyəcək. İxrac edən tərəf həmin avtomobilin təyinat ölkəsində texniki baxımdan müşayiət oluna biləcəyini də sübut etməli olacaq.
Bu məqsədlə servis mərkəzlərinin mövcudluğu, onların fəaliyyəti üçün tələb olunan sənədlər, əməkdaşlar və texniki avadanlıqlar barədə məlumatların təqdim edilməsi tələb oluna bilər. Hətta servis infrastrukturuna dair fotoşəkillərin də yoxlama prosesinin bir hissəsinə çevrilməsi mümkündür.
Beləliklə, ixrac proseduru yalnız gömrük və logistika məsələsi olmaqdan çıxaraq, avtomobilin satışdan sonrakı xidmət imkanlarını da əhatə edən daha mürəkkəb sistemə çevrilir.
Yeni tələblərin əsas arqumentlərindən biri xaricdə satılan avtomobillərin texniki xidmətlə təmin olunması və istehlakçı hüquqlarının qorunmasıdır.
Lakin qaydaların paralel ixraca potensial təsiri də diqqət çəkir.
Son illərdə Çin avtomobil istehsalçıları daxili bazarda kəskin rəqabətlə üzləşiblər. Eyni zamanda bəzi qlobal avtomobil markalarının Çində istehsal etdiyi modellər digər ölkələrdəki rəsmi satış kanallarından daha aşağı qiymətlərlə təklif oluna bilir. Bu isə avtomobillərin Çin bazarından digər ölkələrə paralel şəkildə çıxarılması üçün iqtisadi stimul yaradır.
İstehsalçının razılığı olmadan yeni avtomobillərin ixracına məhdudiyyət qoyulması məhz bu kanalı zəiflədə bilər.
Yeni qaydalarla paralel ixrac edən şirkətlərdən xaricdə servis infrastrukturu yaratmaq və bunu sənədlərlə təsdiqləmək tələb olunarsa, bazara giriş xərcləri də əhəmiyyətli dərəcədə arta bilər.
Çindən avtomobil idxalının geniş yayıldığı Azərbaycan kimi bazarlar üçün bu dəyişiklik xüsusilə əhəmiyyətlidir.
Əgər Çin bazarı üçün istehsal edilmiş yeni avtomobillərin ixracında istehsalçı razılığı əsas şərtlərdən birinə çevrilərsə, paralel idxalçılar üçün seçim imkanları məhdudlaşa bilər. Bundan əlavə, 2027-ci ildən servis və ehtiyat hissələri ilə bağlı əlavə tələblərin tətbiqi bəzi ixracatçıların Çin avtomobillərini xarici bazarlara çıxarmasını iqtisadi baxımdan daha az cəlbedici edə bilər.
Bu isə bir neçə mümkün nəticəyə gətirib çıxara bilər:
Çin avtomobillərinin qeyri-rəsmi və paralel ixrac kanalları darala bilər;
yeni avtomobillərin ixracında istehsalçı və rəsmi distribyutorların rolu arta bilər;
bəzi modellərin xarici bazarlarda əlçatanlığı azala bilər;
logistika və servis xərclərinin artması avtomobilin son qiymətinə təsir göstərə bilər;
rəsmi servis və ehtiyat hissələri şəbəkəsi olan markalar rəqabətdə üstün mövqeyə keçə bilər.
Bununla belə, konkret təsirin miqyası Çin hökumətinin qaydaları hansı formada tətbiq edəcəyindən və ayrı-ayrı avtomobil istehsalçılarının ixrac siyasətindən asılı olacaq.
180 günlük müddət ayrıca diqqət çəkən məqamdır.
Avtomobilin müəyyən müddət Çində qeydiyyatda qalmasından sonra işlənmiş avtomobil statusu əldə etməsi istehsalçının razılığı olmadan ixrac üçün hüquqi imkan yarada bilər. Lakin belə avtomobilin faktiki olaraq istifadə edilib-edilməməsi və yürüşünün olub-olmaması ikinci plana keçir.
Bu mexanizm nəzəri olaraq yeni avtomobillərin əvvəlcə Çin daxilində qeydiyyata alınması, daha sonra isə başqa ölkəyə “işlənmiş avtomobil” kimi ixrac edilməsinin qarşısını almağa yönələ bilər.
Nəticədə ixrac bazarında avtomobilin statusu ilə yanaşı, onun Çindəki qeydiyyat tarixçəsi də daha böyük əhəmiyyət qazanacaq.
Çinin avtomobil sənayesi son illərdə qlobal bazarlara sürətlə genişlənir. Lakin ixrac həcmlərinin artması ilə paralel olaraq satışdan sonrakı xidmət, ehtiyat hissələrinin təminatı, zəmanət və istehsalçı nəzarəti kimi məsələlər də daha aktual olur.
Yeni qaydalar bu baxımdan Çin avtomobil ixracının daha strukturlaşdırılmış modelə keçidinin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər.
Əgər əvvəl əsas məsələ avtomobilin Çindən hansı kanalla və hansı qiymətə çıxarılması idisə, yeni yanaşmada avtomobilin xaricdə kim tərəfindən satıldığı, necə servis olunduğu və ehtiyat hissələrinin necə təmin edildiyi də ixrac prosesinin bir hissəsinə çevrilir.
Bu dəyişiklik xüsusilə paralel ixracla məşğul olan şirkətlər üçün əlavə maliyyə və inzibati yük yarada bilər. Digər tərəfdən, rəsmi distribusiya və servis şəbəkəsinə malik avtomobil markaları üçün yeni qaydalar daha əlverişli rəqabət mühiti formalaşdıra bilər.
Nəticə etibarilə, Çinin avtomobil ixracına tətbiq etdiyi yeni mexanizmlər sadəcə texniki tənzimləmə deyil. Bu addımlar Pekinin sürətlə böyüyən avtomobil ixrac bazarında nəzarəti gücləndirmək, istehsalçıların xarici bazarlardakı məsuliyyətini artırmaq və paralel ixracın yaratdığı problemləri məhdudlaşdırmaq cəhdinin bir hissəsi kimi görünür.
