ABŞ administrasiyası Macarıstanın keçmiş Baş naziri Viktor Orbanın Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) baş katibi vəzifəsinə namizədliyini irəli sürməsini istəyir. Vaşinqtonun bu təşəbbüslə çıxış etdiyi və Orbanın Rusiya ilə Çinin dəstəyini qazana biləcəyini düşündüyü bildirilir.
“The Wall Street Journal” (WSJ) qəzetinin mənbələrinə istinadən yaydığı məlumata görə, ABŞ rəsmiləri Orbanın namizədliyini mümkün variant kimi nəzərdən keçirirlər. Nəşrin məlumatında Rusiya və Çinin də bu ideyanı dəstəkləməyə hazır ola biləcəyi qeyd olunur.
ABŞ Dövlət Departamentinin nümayəndəsi ideyanın ilk baxışdan qeyri-adi göründüyünü etiraf etsə də, Vaşinqtonun əvvəlki danışıqlardan çıxardığı nəticələrə əsasən, Moskva və Pekinin təşəbbüsə müsbət yanaşa biləcəyi bildirilir.
WSJ-nin mənbələrinin fikrincə, ABŞ, Rusiya və Çin BMT Təhlükəsizlik Şurasında eyni mövqedən çıxış etsələr, istədikləri nəticəyə nail olmaq imkanları arta bilər.
Nəşrin məlumatına görə, ABŞ Dövlət Departamentindəki mənbə Orbanın Təhlükəsizlik Şurasının 15 üzvündən səkkizinin səsini və ümumilikdə 10 üzvün dəstəyini qazana biləcəyini düşünür. Bununla belə, Böyük Britaniya və Fransanın mümkün namizədliyə münasibəti hələlik aydın deyil. Hər iki ölkənin Təhlükəsizlik Şurasında veto hüququ var.
Məlumata görə, ABŞ rəsmiləri Orbanın BMT-də baş katib vəzifəsini tutmağa maraq göstərib-göstərmədiyini öyrənmək üçün onunla əlaqə saxlayıblar. Orbanın bu ideyaya maraq göstərdiyi, lakin qələbə şansına əmin olmadığı halda namizədliyini irəli sürmək istəmədiyi bildirilir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp daha əvvəl Macarıstanda keçiriləcək parlament seçkiləri ərəfəsində Orbanı dəstəkləyib. ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vensin də onun adından seçki kampaniyasında iştirak etdiyi qeyd olunur.
Mənbələrin sözlərinə görə, Orbanın BMT baş katibi postuna namizədliyinin dəstəklənməsi ilə bağlı rəsmi açıqlamanın ABŞ-da keçiriləcək aralıq seçkilərdən sonraya saxlanılması ehtimalı var.
ABŞ rəsmisi Orbanı Trampın siyasi hərəkatının — MAGA-nın ideoloji baxışlarına uyğun mühafizəkar namizəd kimi xarakterizə edib.
WSJ-nin yazdığına görə, baş katib postuna mümkün namizədlərin bir qismi beynəlxalq təşkilatlarda və diplomatik strukturlarda uzunmüddətli təcrübəyə malik şəxslərdir. Orban isə Macarıstanın hökumətinə rəhbərlik etdiyi dövrdə qazandığı siyasi təcrübə ilə fərqlənir.
BMT-nin hazırkı Baş katibi Antonio Quterreşin səlahiyyət müddəti 2026-cı il dekabrın 31-də başa çatır. Yeni baş katib Təhlükəsizlik Şurasının tövsiyəsi əsasında Baş Assambleya tərəfindən təyin edilməlidir. Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvündən hər hansı birinin veto qərarı namizədin seçilməsinə mane ola bilər.
Orbanın namizədliyinin irəli sürülməsi və Rusiya ilə Çinin onu dəstəkləməyə hazır olması barədə məlumatlar hələlik nəşrin mənbələrinə əsaslanır. Bu iddialarla bağlı tərəflərin rəsmi mövqeyi barədə əlavə məlumat verilməyib.
Məqalədə, həmçinin ABŞ, Rusiya və Çin liderlərinin mümkün üçtərəfli görüşü ətrafındakı müzakirələrə toxunulur. Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyinin belə bir görüşün Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəni davam etdirmək niyyətini gücləndirə biləcəyi ilə bağlı narahatlığını ifadə etdiyi bildirilir.
“The Telegraph” nəşri isə Vladimir Putinin Ukrayna ilə bağlı mümkün sülh danışıqlarından NATO-nun genişlənməsinə dair tələblərini irəli sürmək üçün istifadə etməyə çalışa biləcəyini yazıb. Nəşrin iddiasına görə, Moskva Alyansın sərhədlərinin 1997-ci il səviyyəsinə qaytarılmasını və bir sıra ölkələrdən NATO qoşunlarının çıxarılmasını istəyir.
Bu məlumatlar media nəşrlərinin iddialarıdır və tərəflərin rəsmi açıqlamaları ilə təsdiqlənməsi ayrıca qiymətləndirilməlidir.
