Türkiyənin ən təhlükəli mütəşəkkil cinayətkar şəbəkələrindən biri kimi tanınan “Barış Boyun” qruplaşmasının rəhbər şəxslərindən Mehmet Recep Demir Azərbaycanda həbs edilib. Barəsində 48 ayrı tutulma qərarı olan, Türkiyə hüquq-mühafizə orqanlarının uzun müddətdir axtardığı bu şəxs Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) əməliyyat tədbirləri nəticəsində müəyyən edilərək saxlanılıb.
Musavat.com-un əldə etdiyi eksklüziv məlumata görə, Demir Azərbaycana rəsmi sərhəd-keçid məntəqələrindən deyil, Gürcüstan üzərindən dağ yolları ilə qanunsuz daxil olub. Bundan əvvəl o, Türkiyədən də Gürcüstana gizli şəkildə keçib. Beləliklə, Türkiyə hüquq-mühafizə orqanlarının təqibindən yayınan kriminal şəbəkə təmsilçisi son sığınacaq kimi Azərbaycan ərazisini seçib.
Ancaq bu plan baş tutmayıb.
Azərbaycan təhlükəsizlik orqanları onun gizləndiyi yeri müəyyənləşdirib və həbsini təmin edib. “Qafqazinfo”nun məlumatına əsasən, Demir məhkəmə qərarı ilə DTX-nın təcridxanasında saxlanılır.
Türkiyənin Anadolu Agentliyi və Demirören Haber Agentliyi noyabrın 12-də İstanbul Cumhuriyyət Baş Prokurorluğuna istinadən təsdiqləyib ki, Demir Azərbaycanda dövlət sərhədini qanunsuz keçmə ittihamı ilə həbs olunub. Türkiyə tərəfi onun ekstradisiyası üçün rəsmi müraciət hazırlayıb.
Öldürüldüyü deyilirdi, amma sağ imiş – saxta ölüm xəbərinin sirri
Bu işin ən maraqlı məqamlarından biri Mehmet Recep Demirin hələ iki ay əvvəl Azərbaycanda öldürüldüyü barədə yayılan məlumatlardır.
2026-cı ilin sentyabrında Türkiyə mediasında onun Azərbaycanda silahlı pusquya düşdüyü, ağır yaralandığı və həyatını itirdiyi barədə xəbərlər yayılmışdı.
Həmin məlumatlarda hadisənin kriminal qruplaşmalar arasında hesablaşmanın nəticəsi ola biləcəyi iddia edilirdi.
Lakin Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyi məlumatları araşdıraraq təkzib etmişdi.
Nazirliyin açıqlamasına görə, Demir adlı şəxsin Azərbaycan ərazisində öldürülməsini təsdiqləyən hər hansı məlumat, sənəd və ya rəsmi qeyd aşkar edilməmişdi. Bu açıqlama sentyabrın 15-də Azərbaycan mediasında yayımlanmışdı.
İndi isə məlum olur ki, öldüyü iddia edilən şəxs sağdır və Azərbaycanda həbs olunub.
Musavat.com-un əldə etdiyi məlumatlar Demirin ölümü barədə xəbərin onun izini itirmək məqsədilə dövriyyəyə buraxılmış ola biləcəyi ehtimalını gücləndirir.
Bununla belə, həmin dezinformasiyanın məhz Demirin özü və ya yaxın çevrəsi tərəfindən təşkil edildiyi hələ müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.
Məsələnin başqa bir diqqətçəkən tərəfi də var: Demir yalnız dövlət orqanlarının deyil, kriminal rəqiblərinin də hədəfindədir.
Musavat.com-a daxil olan məlumatlarda onunla hesablaşmaq istəyən dünya çapında mafiyalar var.
Bu baxımdan Demirin vəziyyətini ikiqat təzyiq altında olan qaçaq kimi xarakterizə etmək mümkündür: bir tərəfdə Türkiyənin hüquq-mühafizə orqanları, digər tərəfdə isə kriminal aləmdəki mümkün düşmənləri.
“Boyunlar” kimdir? Türkiyədən Avropaya uzanan kriminal şəbəkə
Mehmet Recep Demirin bağlı olduğu bildirilən “Barış Boyun” təşkilatı Türkiyədə son illərin ən çox müzakirə olunan mütəşəkkil cinayətkar şəbəkələrindəndir.
Qruplaşmanın adı onun rəhbəri kimi göstərilən Barış Boyundan götürülüb. Türkiyə istintaq materiallarında təşkilatın qətllər, silahlı hücumlar, hədə-qorxu ilə pul tələb etmə, narkotik və silah ticarəti kimi cinayətlərdə iştirak etdiyi iddia olunur.
2024-cü ildə İstanbul Cumhuriyyət Baş Prokurorluğu tərəfindən hazırlanan 574 səhifəlik ittiham aktında yüzlərlə şübhəli şəxs, çoxsaylı zərərçəkmiş və qətl hadisələri yer alıb.
“Cumhuriyet” qəzetinin araşdırmasına görə, istintaq materiallarında qruplaşmanın sifarişli cinayətlər həyata keçirdiyi, beynəlxalq narkotik dövriyyəsində iştirak etdiyi və Balkanların kriminal təşkilatları ilə əlaqələr saxladığı iddiaları da mövcuddur.
Barış Boyun özü 2024-cü ilin mayında İtaliyada keçirilən beynəlxalq polis əməliyyatı zamanı saxlanılıb. Lakin istintaqın versiyasına görə, onun təşkilatının müxtəlif qolları sonradan da fəaliyyət göstərib.
“Daltonlar” necə yarandı və niyə ayrıldı?
Türkiyə kriminal aləminin digər məşhur adı olan “Daltonlar” da əvvəlcə Barış Boyun şəbəkəsinin tərkibində fəaliyyət göstərib.
Anadolu Agentliyinin 15 avqust 2025-ci ildə dərc etdiyi 1676 səhifəlik ittiham aktı barədə xəbərə əsasən, Beratcan Gökdemirin rəhbərlik etdiyi silahlı qrup İstanbulun Yenibosna bölgəsində formalaşıb.
İstintaqın məlumatına görə, bu qrup Barış Boyun təşkilatının adından silahlı basqınlar, qətllər və qarətlər həyata keçirib.
2024-cü ilin martında isə Gökdemir Boyundan ayrılaraq “Daltonlar”ı müstəqil təşkilata çevirib. İstintaq materiallarında ayrılığın səbəblərindən biri kimi qanunsuz gəlirlərin və silahların bölüşdürülməsi üstündə yaranan narazılıqlar göstərilir. (Anadolu Ajansı)
Bu ayrılıq Türkiyənin kriminal mühitində yeni qarşıdurmalara yol açıb.
2025-ci ilin dekabrında “Daltonlar”la bağlı genişmiqyaslı məhkəmə prosesində bir sıra qruplaşma rəhbərlərinə çoxsaylı ömürlük həbs cəzaları verilib. Barış Boyun və bəzi digər şəxslərin işləri isə ayrıca icraata ayrılıb.
Kriminal şəbəkənin Avropadakı qanlı izləri
“Boyunlar” və “Daltonlar”ın fəaliyyəti yalnız Türkiyə ilə məhdudlaşmayıb.
2023-cü ilin sentyabrında Yunanıstanın paytaxtı Afinada avtomobildə olan altı Türkiyə vətəndaşı avtomat silahlarla qətlə yetirilib. Türkiyə mediasında həmin şəxslərin “Barış Boyun” şəbəkəsi ilə əlaqəli olduğu bildirilirdi.
2023-cü ilin avqustunda Fransada kriminal aləmin nümayəndəsi Halil Ayın öldürülməsi, daha əvvəl Gürcüstan və Abxaziyada baş vermiş silahlı hadisələr də bu qruplaşmalar arasındakı qarşıdurmalar kontekstində araşdırılıb.
Türkiyə istintaqında Balkanların “Kavaç” və “Şkalyari” kriminal qruplaşmaları ilə əlaqələrə də diqqət yetirilib. “Cumhuriyet”in məlumatına görə, Barış Boyun şəbəkəsinin Serbiya və Monteneqro mənşəli kriminal mühitlə əməkdaşlığı, o cümlədən sifarişli qətllərdə iştirakı barədə iddialar ittiham aktına daxil edilib.
Bu faktlar Mehmet Recep Demirin aid olduğu bildirilən şəbəkənin niyə yalnız Türkiyə üçün deyil, bir neçə Avropa ölkəsinin təhlükəsizlik orqanları üçün də maraq doğurduğunu izah edir.
Ancaq həmin cinayətlərin hamısında Demirin şəxsən iştirak etdiyinə dair təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. Onun fərdi məsuliyyəti Türkiyədə aparılan istintaq və məhkəmə araşdırmaları ilə müəyyənləşdirilməlidir.
Demir niyə Azərbaycana qaçmışdı?
Musavat.com-un əldə etdiyi məlumatlar göstərir ki, Mehmet Recep Demir Türkiyədən Gürcüstana, oradan isə Azərbaycana qanunsuz keçərək təqibdən yayınmağa çalışıb.
Azərbaycanın seçilməsi təsadüfi olmaya bilər. Türkiyə ilə qonşu regionda yerləşən ölkələr arasında hərəkət imkanları, kriminal şəbəkələrin beynəlxalq əlaqələri və gizlənmək üçün yeni məkan axtarışı belə qərarın mümkün səbəbləri sırasında nəzərdən keçirilə bilər.
Lakin Demirin məhz Azərbaycana gəlmək qərarının arxasında hansı şəxslərin dayandığı, burada ona kimin kömək etdiyi və ölkədə nə qədər müddət gizləndiyi barədə təsdiqlənmiş məlumat yoxdur.
Bu məsələlər istintaq üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Çünki belə bir şəxsin sərhədi qanunsuz keçməsi yalnız onun fərdi hərəkətlərindən ibarət olmaya bilər. Əgər ona yardım edən şəxslər müəyyənləşdirilərsə, mümkün yerli əlaqələr də araşdırmanın predmetinə çevrilə bilər.
DTX-nın əməliyyatı niyə mühüm nəticədir?
Mehmet Recep Demirin saxlanılması Azərbaycanın təhlükəsizlik orqanları üçün əhəmiyyətli əməliyyat nəticəsidir.
Birincisi, Türkiyədə barəsində 48 tutulma qərarı olan və beynəlxalq kriminal şəbəkənin rəhbər heyətinə aid edilən şəxs Azərbaycan ərazisində müəyyənləşdirilərək həbs olunub.
İkincisi, onun ölkəyə qanunsuz daxil olması barədə məlumat məhkəmə tərəfindən tətbiq edilmiş həbs tədbirinin hüquqi əsasını təşkil edib.
Üçüncüsü, Türkiyənin uzun müddətdir axtardığı şəxsin Azərbaycanda tutulması iki ölkənin hüquq-mühafizə orqanları arasında əməkdaşlıq baxımından mühüm hadisədir.
Dördüncüsü, Demirin saxlanılması ilə onun Azərbaycan ərazisindən mümkün kriminal fəaliyyət və ya gizlənmə məkanı kimi istifadə etməsinin qarşısı alınıb.
Əməliyyatın DTX tərəfindən keçirilməsi barədə məlumat “Qafqazinfo” tərəfindən yayılıb. Türkiyə Baş Prokurorluğuna istinad edən Anadolu Agentliyi isə həbs faktını və ekstradisiya müraciətini təsdiqləyib.
Ankara Bakıya rəsmi müraciət edib – indi nə olacaq?
Türkiyə mediasının noyabrın 12-də yaydığı məlumatlara görə, İstanbul Cumhuriyyət Baş Prokurorluğu Mehmet Recep Demirin ekstradisiyası üçün Azərbaycan məhkəmə-hüquq orqanlarına rəsmi tələbnamə hazırlayıb.
Demir Azərbaycanda Cinayət Məcəlləsinin 318.2-ci maddəsi — dövlət sərhədini qanunsuz keçmə ittihamı ilə həbs edilib.
Bundan sonrakı mərhələdə Türkiyənin təqdim etdiyi sənədlər Azərbaycan qanunvericiliyinə və beynəlxalq hüquqi öhdəliklərə uyğun qaydada araşdırılacaq.
Ekstradisiya barədə yekun qərar səlahiyyətli Azərbaycan orqanlarının hüquqi prosedurlarından asılıdır. Hazırda Demirin Türkiyəyə faktiki təhvil verildiyi barədə təsdiqlənmiş məlumat yoxdur.
Bakı–Ankara münasibətlərində daha bir müsbət məqam
Bu hadisənin siyasi və diplomatik əhəmiyyəti də var.
Azərbaycan və Türkiyə arasında strateji müttəfiqlik yalnız hərbi, iqtisadi və diplomatik münasibətlərdən ibarət deyil. Terrorçuluq, transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq və beynəlxalq axtarışda olan şəxslərlə mübarizə də təhlükəsizlik əməkdaşlığının mühüm istiqamətlərindəndir.
Mehmet Recep Demirin Azərbaycanda saxlanılması göstərir ki, ölkə ərazisindən başqa dövlətlərdə axtarışda olan şəxslərin gizlənməsi üçün təhlükəsiz sığınacaq kimi istifadə edilməsinə qarşı konkret hüquq-mühafizə tədbirləri görülür.
Türkiyənin axtardığı belə bir şəxsin həbs olunması və ekstradisiya prosesinin başlanması Ankara ilə Bakı arasında hüquqi əməkdaşlıq üçün müsbət hadisə kimi qiymətləndirilə bilər.
Nəticədə Türkiyədə onlarla tutulma qərarı ilə axtarılan, ölüm xəbərləri yayılan və kriminal aləmdə qarşıdurmaların mərkəzində olduğu bildirilən Mehmet Recep Demirin qaçaq həyatı Azərbaycanda başa çatıb.
İndi əsas suallar onun Azərbaycanda kimlərin köməyi ilə gizləndiyi, ölkəyə qanunsuz keçidinin necə təşkil edildiyi və Türkiyəyə nə zaman təhvil veriləcəyi ilə bağlıdır.
