Prezident İlham Əliyev, “Euronews” televiziya kanalına verdiyi müsahibəsində Azərbaycan və qlobal məsələlərə dair mühim və aktual məsələlərə toxunmuş, ölkənin beynəlxalq siyasətini, regiondakı geosiyasi dəyişiklikləri və gələcək perspektivləri vurğulamışdır. Aşağıda Prezidentin əsas çıxış məqamlarının təhlilini təqdim edirik:
Prezident Əliyev Forumların beynəlxalq məsələlərə yanaşmaların formalaşmasında vacib rol oynadığını vurğulamışdır. XII Qlobal Bakı Forumunun iştirakçıları, dünyanın müxtəlif yerlərindən gəlmiş sabiq dövlət və hökumət başçılarıdır və onların fərqli yanaşmaları müzakirələrdə zenginlik yaradacaqdır. Bu, Azərbaycanın beynəlxalq müstəvidə öz mövqeyini gücləndirmək, qlobal məsələlərə fərqli baxışları bir araya gətirmək üçün faydalıdır.
Forumda müxtəlif ölkələrin təcrübə və biliklərini paylaşması müsbət bir inkişaf olaraq qeyd edilir. Əliyev, belə bir platformanın qlobal problemlərin daha geniş müzakirə olunduğu, yeni ideyaların ortaya çıxdığı və beynəlxalq münasibətlərin daha sağlam şəkildə formalaşdırıldığı bir məkana çevrildiyini bildirir.
Dünyanın əvvəlki nizamının artıq mövcud olmadığını bildirən Əliyev, qlobal dəyişikliklər və yeni qaydaların müəyyənləşdirilməsi prosesinin başladığını vurğulamışdır. Bu, qlobal siyasət və beynəlxalq münasibətlərdəki dönüşümə işarə edir. Əliyev hər bir ölkənin daxili resurslarına daha çox diqqət yetirməli olduğunu, bu yanaşmanın ölkələrin öz suverenliklərini qorumağa və müstəqilliklərini təmin etməyə kömək edəcəyini bildirir.
Prezident bəzi beynəlxalq təşkilatların fəaliyyətinin zəif olduğunu, bəzilərinin isə iflic vəziyyətə gəldiyini ifadə etmişdir. Bu, Azərbaycanın beynəlxalq hüquq və təşkilatlara olan etibarını sorğulayan bir yanaşmadır. Əliyev, ölkələrin çoxluqla ikitarəfli münasibətləri üstün tutacağına işarə edərək, beynəlxalq təşkilatların effektivliyinin azalmasını qlobal siyasətin gələcəyi baxımından narahatlıq verici bir hal olaraq qiymətləndirir.
Cənubi Qafqaz bölgəsinin qarşıdurma və düşmənçilik bölgəsi olması ilə bağlı Prezidentin qeyd etdiyi fikirlər, regional sabitlik məsələsinin vacibliyini ortaya qoyur. Əliyev, regionda yeni bir sülh və təhlükəsizlik qurmağı hədəfləyir. Sovet dövründə olduğu kimi, qonşuluq şəraitində yaşamağa çalışmaq, təcrübəni nəzərə alaraq gələcəkdə də bu cür münasibətlərin inkişaf etdirilməsi çağırışıdır. Lakin, bunun gerçəkləşməsi üçün regionda yeni geosiyasi şəraitin də nəzərə alınması vacibdir.
Milli maraqlar məsələsində Azərbaycanın xarici yardımlar və ya beynəlxalq təsisatlar üzərində dayanmadan öz gücünə arxalanma siyasətini izlədiyi qeyd olunur. Əliyev, beynəlxalq hüququn selektiv tətbiqinin və xarici təsisatların bir ölkənin maraqlarını düzgün əks etdirməməsinin ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyini vurğulayır. O, ölkələrin öz taleyini özlərinə məxsus şəkildə müəyyənləşdirmələri, başqalarından asılı olmamaları çağırışını edir.
Azərbaycanın müstəqil bir dövlət kimi gələcəyini qurarkən daxili resurslarına arxalanmasının uğurlu bir yanaşma olduğunu qeyd edir. Lakin, müharibə şəraitində sabitliyin qorunması məsələsinə realist yanaşır və sabitliyin yalnız sülh sazişi ilə təmin oluna biləcəyini bildirir. Bu yanaşma, münaqişələrin hələ də davam etmədiyi, lakin bu sabitliyin davamlı olmayacağı təhdidi ilə qarşı-qarşıya qalındığına işarə edir.
Prezidentin ABŞ-ın yeniləşən administrasiyasına və onun geosiyasi siyasətinə dair verdiyi qiymət, Azərbaycanın bu dəyişiklikləri necə qiymətləndirdiyini göstərir. Hər bir ölkənin öz maraqlarını qorumağa çalışdığı bir dövrün başlanğıcı olaraq, Prezidentin verdiyi “nikbin, lakin realist” yanaşma, Azərbaycanın gələcəkdə qarşılaşacağı çətinliklərin aşılmasında böyük rol oynaya bilər. Tramp administrasiyasının dövründə ABŞ ilə münasibətlərin pozulmasından sonra, yeni administrasiya ilə əlaqələrin yaxşılaşması barədə nikbin ümid ifadə edilir.
Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüquq və tarixi ədalət əsasında həllinin təhlili Prezidentin Azərbaycanın bu məsələdəki mövqeyinin necə gücləndiyini göstərir. Əliyev, bu məsələnin beynəlxalq aləmdə qəbul edilmiş yeganə münaqişə həlli olduğunu bildirir və bu, Azərbaycanın diplomatik uğuru olaraq qiymətləndirilir.
Prezidentin münaqişənin tamamilə həll olunmadığını, yalnız sülh sazişi ilə qalıcı sabitliyin təmin oluna biləcəyini qeyd etməsi, ölkənin gələcəkdəki geosiyasi təhdidlərlə qarşılaşacağını göstərir. Bu, həm də Azərbaycan üçün sülhün əldə edilməsi prosesində böyük çətinliklər yaşanacağına dair real bir dəyərləndirmədir.
Prezident İlham Əliyevin “Euronews” ilə apardığı müsahibə, Azərbaycanın müstəqil və geosiyasi anlamda reallığa əsaslanan yanaşmalarını, daxili və xarici siyasətini qlobal düzəndə necə formalaşdırdığını əks etdirir. Qlobal dəyişikliklər, yeni dünya nizamı və regional təhlükəsizlik məsələləri müzakirə edilir, Azərbaycanın bu məsələlərə necə cavab verəcəyinə dair strateji qərarlar təqdim olunur. Azərbaycanın diplomatik müstəqilliyi və geosiyasi zəminindəki inkişafları təhlil edərkən, Prezidentin realist yanaşması, ölkənin gələcəkdəki diplomatik və strateji addımlarını düzgün qiymətləndirmək üçün əhəmiyyətlidir.
Fidan Ağayeva — Gənclərin Sosial Tərəfdaşlığı Mərkəzinin (GSM) İdarə Heyətinin sədri, psixoloq
