Çin gizli texnologiya ilə təchiz edilmiş yeni nəsil bombardmançı təyyarələrinin sürət imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq üzərində işləyir. Son araşdırmalara görə, yeni texnologiya bu tip təyyarələrin radar görünməzliyini qorumaqla yanaşı, onların uçuş sürətini 62 faizdən çox artırmağa imkan verə bilər.
Interesting Engineering nəşrinin məlumatına əsasən, Çin alimləri struktur dəyişiklikləri aparmadan, bort sensorları vasitəsilə uçuş zamanı yaranan təhlükəli vibrasiyaların qarşısını alan innovativ sistem hazırlayıblar. Bu yanaşma gizli bombardmançı təyyarələrin səsdən sürətli həddə yaxınlaşmasına, hətta onu keçməsinə şərait yarada bilər.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu yenilik sürət və gizlilik arasında onilliklərdir mövcud olan tarazlığın dəyişməsinə səbəb ola bilər. İndiyədək ABŞ və Rusiyanın uçan qanadlı bombardmançı təyyarələri yüksək sürət məhdudiyyətləri ilə üzləşirdi.
“Uçan qanad” dizaynının problemi
Uçan qanadlı təyyarə dizaynı 1930-cu illərdən bəri tədqiq edilir. Bu konfiqurasiyada gövdə və qanadlar vahid səthdə birləşir ki, bu da hava müqavimətini azaldır, yanacaq səmərəliliyini artırır və radar əksini minimuma endirir.
Lakin quyruq hissəsinin olmaması bu tip təyyarələri yüksək sürətdə qeyri-sabit edir. Qanadların əyilməsi güclü vibrasiyaya səbəb ola və hətta ekstremal hallarda təyyarənin havada parçalanması ilə nəticələnə bilər. Bu səbəbdən B-2 kimi bombardmançılar səsdən aşağı sürətlərlə məhdudlaşdırılır.
Çin alimlərinin həlli
Nankin Aeronavtika və Kosmonavtika Universitetinin alimləri bu problemi aktiv idarəetmə sistemi vasitəsilə aradan qaldırmağı təklif ediblər. Yeni texnologiya bort sensorları ilə uçuş şəraitini real vaxt rejimində izləyir və vibrasiyanın ilkin əlamətlərini aşkar edərək qanadlar ətrafındakı hava axınını operativ şəkildə tənzimləyir.
Universitetin açıqlamasında bildirilir ki, bu yanaşma təhlükəsiz uçuş sürətini 62,5 faiz artıraraq bu sahədə dünya rekordu müəyyən edib. Üstünlüklərindən biri də odur ki, texnologiya təyyarənin əsas konstruksiyasında ciddi dəyişikliklər tələb etmir.
Sınaqlar və nəticələr
Alimlər bu sistem üzərində təxminən 10 il çalışıblar və sınaqlar üçün uzun, nazik qanadlara malik uçan qanadlı pilotsuz aparat hazırlayıblar. Test uçuşları zamanı aparat adi çırpınma həddindən xeyli yüksək sürətə çatıb və stabilliyini qoruyub.
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, hazırda 0,5 Max sürətlə uça bilən təyyarələr bu texnologiya sayəsində 0,7 Max sürətə qədər yüksələ bilər. Kruiz hündürlüyündə bu göstərici təxminən 864 km/saat deməkdir.
Gələcək bombardmançılar üçün əhəmiyyəti
Məlumata görə, Çinin gələcək H-20 gizli bombardmançı təyyarəsinin də B-2 kimi uçan qanad dizaynına malik olacağı gözlənilir. Yeni vibrasiya əleyhinə texnologiya sayəsində bu təyyarə həm daha sürətli, həm də daha gizli fəaliyyət göstərə biləcək.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu inkişaf hərbi aviasiyada dizayn və taktiki yanaşmalara ciddi təsir göstərə və Çin Hərbi Hava Qüvvələrinin imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə bilər.
