Eyni serverdən istifadə edən şirkətlər şəbəkəsinə ölkənin ən böyük neft ixracatçısına çevrilmiş az tanınan bir qrup da daxildir.
Vətəninfo.az xəbər verir ki. bu haq da ft.com saytı məlumatv yayıb. Yayılan xəbəri olduğu kimi təqdim edirik.
Bir IT səhvi ən azı 90 milyard dollarlıq Rusiya neftini hərəkətə gətirmiş və Kremlin Ukraynadakı müharibəsinin maliyyələşdirilməsində mühüm rol oynayan ehtimal olunan qaçaqmalçılıq şəbəkəsini üzə çıxarıb.
Financial Times müəyyən edib ki, müxtəlif ünvanlarda fəaliyyət göstərən, zahirən müstəqil görünən 48 şirkət əslində birlikdə işləyərək Rusiya neftinin mənşəyini gizlədir — xüsusilə Kremlin nəzarətində olan Rosneft neftini.
Şəbəkə ona görə aşkar edilib ki, bütün bu şirkətlər eyni özəl e-poçt serverindən istifadə edir.
Neftin üçüncü tərəflər vasitəsilə daşınması sanksiya siyahısında olan qurumları və real satış qiymətlərini gizlətməyə imkan verir. Rusiya xam neftinin mənşəyini gizlətmək motivasiyası 2025-ci ilin oktyabrında ABŞ-ın Lukoil və Rosneft-ə sanksiya tətbiq etməsindən sonra daha da artdı.
Bu sanksiyalardan sonra şəbəkədəki əvvəllər tanınmayan Redwood Global Supply adlı şirkət Rusiya xam neftinin ən böyük ixracatçısına çevrilib.
Şirkətlər Rosneft ilə güclü əlaqələri olan azərbaycanlı biznesmenlər qrupuna bağlıdır.
Baiba Braže — Latviya xarici işlər naziri — bildirib ki, bu qaçaqmalçılar neftin qiymət tavanına nəzarəti demək olar ki, mümkünsüz edir və sanksiya altındakı istehsalçıları gizlətməyə kömək edir. Onun sözlərinə görə, ukraynalıların həyatını xilas etmək üçün bütün sistem sanksiyalara məruz qalmalıdır.
Avropa İttifaqı rəsmilərinin sözlərinə görə, bu tapıntılar yeni sanksiyalar üçün sübut kimi istifadə edilə bilər. Aİ-nin sanksiyalar üzrə nümayəndəsi David O’Sullivan bildirib ki, sanksiyalardan yayınma sxemləri getdikcə mürəkkəbləşir və hər yeni sanksiya paketi bu prosesin daha çətin və bahalı olmasına yönəlib.
FT 442 internet domeni müəyyən edib ki, hamısı “mx.phoenixtrading.ltd” adlı eyni özəl poçt serverindən istifadə edir və bu da ortaq idarəetmə sistemini göstərir.
Domen adlarını Rusiya və Hindistan gömrük məlumatları ilə müqayisə etməklə FT neft ticarətində iştirak edən şirkətləri müəyyən edib.
Məsələn, Dubayda yerləşən Foxton FZCO Rusiya ixrac sənədlərində 5,6 milyard dollarlıq neft alıcısı kimi göstərilir.
Advan Alliance isə Hindistana 1,5 milyard dollarlıq neft satışında iştirak edib.
Sənədlər Rusiyadan 90 milyard dollardan çox neft ixracını göstərir — real məbləğin daha yüksək olduğu ehtimal edilir.
Şirkətlərin çox olması onların qısa ömürlü olması ilə bağlıdır — orta hesabla 6 ay fəaliyyət göstərirlər. Bu da sanksiyaların icrasını çətinləşdirir.
Siyahıdakı 8 şirkət artıq Aİ, ABŞ və ya Böyük Britaniya tərəfindən sanksiyaya məruz qalıb.
Şəbəkə 2010-cu ildə azərbaycanlı iş adamı Tahir Qarayev tərəfindən yaradılmış Coral Energy ilə əlaqəli treyderləri də əhatə edir. Onun istifadə etdiyi “TahirQarayev.com” domeni də eyni serverdədir.
“bellatrix-energy.com” və “nord-axis.com” domenləri müvafiq olaraq Bellatrix Energy və Nord Axis şirkətlərinə aiddir və Aİ sanksiyalarında Coral şəbəkəsinin hissəsi kimi qeyd olunur.
Şəbəkənin əsas fiqurlarından biri azərbaycanlı biznesmen Etibar Eyyub hesab olunur. Aİ rəsmiləri onu Rosneft rəhbəri Igor Sechin ilə yaxın əlaqəli sayır.
Eyyub Böyük Britaniya tərəfindən sanksiyaya salınıb və Aİ onun Rosneft neftinin mənşəyini gizlədərək ixracını təşkil etdiyini bildirir.
2024-cü ilin noyabrında Rosneft-in dəniz yolu ilə ixrac etdiyi neftin 80%-dən çoxu bu şəbəkə vasitəsilə daşınıb.
Garayev Coral-ın qurucusu olsa da, bazar iştirakçıları faktiki nəzarətin Eyyubda olduğunu deyirlər.
Hər iki şəxs Coral-dan ayrılıb; şirkət indi 2Rivers adı ilə yeni sahiblərə məxsusdur və fəaliyyət göstərmədiyini bildirir.
Sergey Vakulenko — Carnegie Russia and Eurasia Centre eksperti və əvvəllər Gazprom Neft-də strateji rəhbər — bildirib ki, çoxsaylı şirkətlərdən istifadə 1990-cı illərdən qalan köhnə üsuldur, lakin bu qədər böyük şəbəkənin yaranması təəccüblüdür.
Şirkətlər arasında hüquqi əlaqələr tam aydın deyil, amma funksiyalar bölüşdürülüb: bəziləri nefti alır, bəziləri isə onu Hindistan və Çin kimi bazarlara satır. Bəzən yüklər Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri vasitəsilə yönləndirilir.
Neft çox vaxt konkret növ göstərilmədən ümumi adlarla qeyd olunur və bu da mənşəyin izlənməsini çətinləşdirir.
Əksər şirkətlərin saytı və ya əlaqə məlumatı yoxdur. Çoxu BƏƏ-də qeydiyyatdan keçib.
Kpler Rosneft və Lukoil ixracının sanksiyalardan sonra azaldığını, onların yerini isə Redwood Global Supply-ın tutduğunu göstərir. Şirkət BƏƏ-nin Ras Al Khaimah bölgəsində qeydiyyatdan keçib və Böyük Britaniya tərəfindən sanksiyaya məruz qalıb.
Bazar iştirakçıları Redwood-un Eyyuba bağlı olduğunu düşünür.
Rusiya enerji rəhbərləri bildirir ki, sanksiya altındakı ixracatçılar tədarükləri sanksiya altında olmayan vasitəçilər üzərindən yönləndirir. Bu əlavə xərclər yaratsa da, ixrac davam edir.
Şəbəkənin real miqyası bilinmir. Yüzlərlə domen neft ticarətindən əlavə fəaliyyətləri də göstərə bilər.
Coral Aİ sanksiyalarında Rusiyanın “kölgə donanması” tankerlərinin böyük hissəsini idarə etməkdə ittiham olunub.
Analiz göstərir ki, şəbəkə Rosneft ilə əlaqəli gəmilərdən, o cümlədən əvvəllər Gatik Ship Management tərəfindən idarə olunan tankerlərdən istifadə edir.
Michelle Wiese Bockmann — Windward eksperti — bildirib ki, Rosneft və Lukoil eyni ticarət şəbəkələri və tankerlərdən istifadə edərək sanksiyaları aşır, gəmilərin və şirkətlərin tez-tez ad dəyişməsi isə köhnə gizlətmə üsuludur.
Vakulenko əlavə edib ki, bu ticarətdə iştirak edənlərin hamısı vəziyyəti anlayır və yaxşı ödəniş alır.
FT şəbəkədəki bütün şirkətlərdən şərh istəyib.
Qarayev hər hansı əsas rolunu və sanksiyaların pozulmasında iştirakını qəti şəkildə inkar edib.
Eyyub daha əvvəl sanksiyaları əsassız adlandırıb.
Rosneft-dən də şərh istənilib.
