Cahangir bəy Kazımbəyli və həyat yoldaşı Vəliyə xanım Azərbaycanın istiqlal mübarizəsi tarixində xüsusi yer tutan şəxslərdəndir. Onlar həm Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə, həm də sonrakı illərdə milli mübarizədə fəal iştirak ediblər.
Cahangir bəy Kazımbəyli XIX əsrin sonlarında Gəncə şəhərində anadan olub. O, Birinci Dünya müharibəsinin iştirakçısı olmuş, daha sonra Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurulduqdan sonra milli orduda xidmət etmişdir. Vəliyə xanım isə 1900-cü ildə Gəncədə dünyaya gəlib. O, tanınmış ailəyə mənsub idi və atası Hüseynqulu xan dövrünün nüfuzlu şəxslərindən sayılırdı.
1919-cu ildə Vəliyə xanım və Cahangir bəy ailə qururlar. Bu evlilikdən onların bir neçə övladı dünyaya gəlir.
1920-ci ildə Azərbaycanın bolşeviklər tərəfindən işğalından sonra Cahangir bəy Gəncə üsyanında iştirak edir və üsyanın rəhbərlərindən biri kimi Sovet qüvvələrinə qarşı döyüşür. Üsyan yatırıldıqdan sonra ailə parçalanır. Cahangir bəy əvvəlcə Gürcüstana, oradan isə Türkiyəyə mühacirət edir. Bir müddət sonra ailə İstanbulda yenidən bir araya gəlir.
Sonrakı illərdə Cahangir bəy müxtəlif hərbi və siyasi fəaliyyətlərdə iştirak edir. O, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə rəhbərlik etdiyi Azərbaycan mühacirət hərəkatına qoşulur və milli təşkilatlarda aktiv rol oynayır.
İkinci Dünya müharibəsi illərində o, əsir düşsə də, sonradan qaçaraq fəaliyyətini davam etdirir. Avropada Azərbaycan mühacirlərinin təşkilatlanmasında iştirak edir və milli birlik ideyasını təbliğ edir.
Vəliyə xanım isə həyat yoldaşının bütün mübarizə yolunda onun yanında olur. Mühacirətdə belə milli dəyərlərin qorunmasına çalışır, Azərbaycan bayrağını təbliğ edir və müxtəlif xeyriyyə işləri ilə məşğul olur. O, xüsusilə müharibə illərində yaralı və əsir düşmüş azərbaycanlı əsgərlərə yardım göstərmiş, onlar üçün komitələr yaratmışdır.
1947-ci ildə Vəliyə xanımın iştirak etdiyi təyyarə qəzası faciə ilə nəticələnir. O, bu qəza nəticəsində həlak olur və İstanbulun Feriköy qəbiristanlığında dəfn edilir. Onun fəaliyyəti Türkiyədə və Azərbaycan mühacir icmasında yüksək qiymətləndirilir və milli mübarizənin simvollarından biri kimi yad edilir.
Cahangir bəy Kazımbəyli isə həyatının sonuna qədər Azərbaycan istiqlalı uğrunda mübarizəsini davam etdirir. O, 1955-ci ildə vəfat edir və Türkiyədə dəfn olunur.
Bu ailənin həyatı Azərbaycan tarixində mübarizə, fədakarlıq və vətənə sədaqətin nümunəsi kimi yadda qalıb.
Qoşqar Salmanlı
