THR xəbər verir ki, Vyana planetin ən canlı, ecazkar və eyni zamanda gərgin musiqi yarışmalarından birinə ev sahibliyi etməyə hazırlaşdığı bir vaxtda, “Eurovision” mövzusu olan “United by Music” bu ilki qədər paradoksal səslənməyib.
Açılış mərasimindən cəmi bir həftə əvvəl Avstriyanın paytaxtı bayram mədəniyyət mərkəzinə deyil, daha çox möhkəmləndirilmiş yüksək təhlükəsizlikli bir obyektə bənzəyirdi. Vyananın ən kasıb rayonlarından birində yerləşən müsabiqənin əsas arenası olan Stadthalle virtual müharibə zonasına çevrilib: yeni kameralar küçələri izləyir, təhlükəsizlik işçiləri hər girişi 24/7 patrul edir və əfsanəvi Eurovision mahnılarının adları ilə bəzədilmiş nəhəng beton maneələr və çəpərlər eyni zamanda festivalı reklam edir və müasir dünyanın risklərini açıq şəkildə xatırladır.
Yerli sakinlər tədbir üçün təhlükəsizlik məqsədilə ələ keçirilən konsert kompleksinin ətrafındakı təxminən 30.000 kvadratmetrlik ictimai yaşıl sahənin bağlanmasına dözmək məcburiyyətində qalırlar. Qonşular təşkilatçıların dronlardan, it dəstələrindən və geniş bomba yoxlamalarından istifadə etdiyini deyirlər. Bütün bunlar ənənəvi olaraq geosiyasi böhranlardan daha çox parıltı, pop hitləri, gülünc geyimlər və musiqili kitçlə əlaqəli olan bir yarışma üçündür.
Lakin bu ilki “Eurovision” ciddi beynəlxalq münaqişəyə çevrilib. Səbəb görünməmiş siyasi bölünməyə səbəb olan İsrailin iştirakıdır. İspaniya, Sloveniya, İslandiya, İrlandiya və Hollandiya müsabiqəni boykot edərək qərarlarını İsrail nümayəndə heyətinin iştirakına etiraz kimi qiymətləndiriblər. Bu, “Eurovision” tarixində ən böyük siyasi motivli boykotdur.
Xüsusilə simvolik olaraq, milli yayımçısı müsabiqə əvəzinə “Fələstinin Səsləri” sənədli filmini nümayiş etdirmək qərarına gələn Sloveniyanın imtina etməsini göstərmək olar. Ölkə rəhbərliyi iddia edir ki, İsrail “Eurovision”dan siyasi platforma kimi istifadə edir və bu, onların fikrincə, musiqi neytrallığı ideyasını sarsıdır.
Bu arada, Avstriya hakimiyyəti sərt mövqe tutub: İsrail, mümkün təhdidlərdən asılı olmayaraq, yarışmada iştirak etməlidir. Vyana 500-dən çox özəl təhlükəsizlik işçisi, 180 yeni kamera, dron əleyhinə sistem, iyləyici itlər yerləşdirib və hətta kibertəhdidləri izləmək üçün FTB-nin Nyu-York şöbəsi ilə əməkdaşlıq edib. Təhlükəsizlik miqyası musiqi festivalından daha çox beynəlxalq sammitə bənzəyir.
Müsabiqənin finalının fələstinlilər üçün simvolik bir gün olan Nakba Günü ilə üst-üstə düşməsi gərginliyi daha da artırır. Avstriya polisi artıq final şousunun keçiriləcəyi gün genişmiqyaslı etirazların, blokadaların və mümkün icazəsiz fəaliyyətlərin olacağını proqnozlaşdırır.
“Eurovision”un siyasiləşdirilməsi yeni bir şey deyil, amma bu gün görünməmiş səviyyələrə çatıb. 1956-cı ildə televiziya yayımı vasitəsilə Avropanı birləşdirmək cəhdi olaraq qurulan müsabiqə uzun müddətdir ki, iştirakçı ölkələrin siyasi rejimlərini qiymətləndirməkdən yayınır. Lakin Rusiya 2022-ci ildə müsabiqədən kənarlaşdırıldıqdan sonra bir çoxları İsrailə qarşı oxşar tədbirlərin görülməsini tələb etməyə başladı.
Avropa Yayım Birliyi rəsmi neytrallıq və siyasi təzyiq arasında tarazlığı qorumağa çalışaraq çox çətin vəziyyətdədir. Hətta müsabiqə üçün akkreditə olunmuş jurnalistlər belə sərt qaydalarla – 110 səhifədən çox təlimat, davranış qaydaları, kibertəhlükəsizlik tədbirləri və məhdudiyyətlərlə üzləşirlər. Bu sənədlər təkcə siyasi çıxışları deyil, həm də ən gözlənilməz şeyləri – pərdəarxası davranışın müəyyən formalarından tutmuş rəqəmsal şantajın mümkün risklərinə qədər qadağan edir. Vyana küçələrindəki atmosfer ziddiyyətlidir: bir tərəfdən qayğısız fanatlar, musiqi və əyləncələr, digər tərəfdən çantalar, dronlar, böyük əşyalar və hətta uşaq arabaları qadağandır. Ənənəvi “Eurovision” fan zonası ciddi məhdudiyyətlərlə əhatə olunub və təhlükəsizlik işçiləri ziyarətçilərin hər bir aksesuarını diqqətlə izləyir.
Təşkilatçıların bayram ab-havasını qorumaq üçün bütün səylərinə baxmayaraq, 2026-cı il Avroviziyası artıq tarixə ən siyasiləşdirilmiş yarışmalardan biri kimi düşüb. Sual qalır: səhnə qlobal münaqişələrin, qorxuların və ideoloji toqquşmaların əksi olduğu halda, musiqi həqiqətən Avropanı birləşdirə bilərmi?
Vyana bunun mümkün olduğunu sübut etməyə çalışır. Lakin bugünkü reallıqda dünyanın ən canlı pop festivalı belə artıq siyasətdən kənarda mövcud ola bilməz. “Eurovision” dünyaya nəyin ola biləcəyini deyil, həm də əslində nəyin olduğunu göstərir.
