Sinaloa kartelinin keçmiş lideri ABŞ-da narkotik qaçaqmalçılığına görə ömürlük həbs cəzası çəkir. Vətəninfo.az El Pais qəzetinə istinadən xəbər verir ki, məhkəməyə sədrlik edən hakimə ünvanlanan 13 məktubda o, dərin fiziki və psixoloji yorğunluqdan əziyyət çəkdiyini bildirir.
İki Xoakin Quzman var. “El Çapo” (Qısaboylu) kimi tanınan biri cinayətkar aləmin zirvəsinə yüksələrək planetin ən böyük narkotik qaçaqmalçısına çevrilib. Həm rəqibləri, həm də hakimiyyət orqanları ondan qorxurdular. İstər rəqib kartellərin üzvləri, istərsə də günahsız mülki şəxslər olsun, yolunda duran hər kəsin qanını tökməkdən çəkinmirdi.
İkincisi, Kolorado ştatındakı maksimum təhlükəsizlik həbsxanası olan ADX Florence-də 89914053 saylı məhbus olan Xoakin Quzman Loeradır . O, təxminən 70 yaşında yaşlı bir kişidir. O, ədalətsiz şəkildə məhkum edildiyini iddia edir, qeyri-insani saxlanma şəraitindən və ailəsi ilə əlaqə qadağasından şikayətlənir. Qusmanın sözlərinə görə, Amerika ədliyyə sistemi onu heç bir əlaqəsi olmayan uydurma hekayə əsasında məhkum edib. Qırılmış ingilis dilində o, təlaşla mərhəmət diləyərək deyir:
Əslində, hər ikisi eyni insandır. Lakin birincisi, həbsxanada olarkən yazdığı onlarla məktub vasitəsilə ikincisinin obrazını yaratmağa çalışır. 2019-cu ildə ömürlük həbs cəzasına məhkum edilmiş cinayətkarın çoxsaylı mesajları, bu yaxınlara qədər güclü Sinaloa kartelini dəmir yumruqla idarə edən bir insanın çarəsizliyini ortaya qoyur.
Transfiqurasiyanın başlanğıcı və “yarış kartı”
Bu epistolyar fəaliyyət hökmün çıxarıldığı gün, 17 iyul 2019-cu ildə Nyu-Yorkun Şərq Dairəsi üzrə federal rayon məhkəməsində başladı. Sonrakı bütün məktubların ünvanı olan hakim Brayan M. Koqanın qarşısında El Çapo ailəsi haqqında danışdı, özünü Allaha təslim etdi və saxlanma şəraitini tənqid etdi.
“Məni çirkli su içməyə məcbur edirlər. Məni təmiz havadan və günəş işığından məhrum edirlər. Kameradakı yeganə işıq ventilyasiya borusundan gəlir və hava içəri zorla daxil olur, bu da qulaqlarımın, boğazımın və başımın ağrımasına səbəb olur.”
Bu, Quzmanın transformasiyasının başlanğıc nöqtəsi və özünü “Joaquín Guzmán L.” imzası ilə yenidən yazmaq cəhdlərinin başlanğıcı oldu.
2022-ci ilin may ayında hakim Koqan ilk rəsmi məktubunu ofisində aldı. Göndərən özünü “2017-ci ilin yanvar ayında Meksikadan ABŞ-a ekstradisiya edilmiş 64 yaşlı meksikalı” kimi təqdim etdi . Yeddi səhifədən ibarət uzun, əlyazma sənəddə El Çapo məhkəmədən müdaxilə etməsini xahiş edərək, Xüsusi İnzibati Tədbirlər (SAM) çərçivəsində saxlanıldığı “Qayalıların Alkatrazı” kimi tanınan təkadamlıq kamerada çəkdiyi təsvirolunmaz əzabları təsvir etdi. O, şiddətli baş ağrılarından, yaddaş itkisindən, titrəmələrdən, stressdən və depressiyadan şikayətləndi. Koqanın cavabı belə oldu ki, məhbus bu cür şikayətlərə vaxt itirməməlidir.
2023-cü ilin yanvar ayında narkotik baronunun narahatlığı artdı. O, Vaşinqtondakı vəkili vasitəsilə o vaxtkı Meksika prezidenti Andres Manuel Lopes Obradoru cəlb etməyə çalışdı. Bu dəfə strategiya dəyişdi: döyüş birdən irqi bir çalar aldı. Məktubda Quzman həbsxanada milliyyətinə görə ayrı-seçkiliyə məruz qaldığını və sadəcə meksikalı olduğuna görə orada saxlanılan terrorçulardan daha pis rəftar edildiyini iddia etdi.
2023-cü ilin avqust ayında keçmiş Sinaloa lideri taktikasını dəyişdi və həbsxana rəhbərliyindən vəkilləri ilə yazışmasına icazə verməsini tələb etməyə başladı, mühafizəçilər isə sənədlərin məzmununu başa düşmədikləri bəhanəsi ilə bu yazışmaları bloklayırdılar. Koqana göndərdiyi mesajlarda o, həyat yoldaşı, nüfuz sahibi Emma Koronel (növbəti ay azadlığa buraxılmalı idi) və azyaşlı qızları ilə görüş təşkil etməyi xahiş etdi.
“Günah keçisi” nəzəriyyəsi və yeni ittihamlar
İspan dilinin kömək etmədiyini anlayan Quzman, 2024-cü ildə hüquq komandası tərəfindən sənədləri tərcümə etdirərək hücuma keçdi və yeni məhkəmə tələb etdi. Bunu etmək üçün narkotik baronu cinayətkar tərcümeyi-halının əsas mifini tamamilə yenidən yazdı: 1993-cü ildə Kardinal Xuan Xesus Posadas Okamponun Qvadalaxara hava limanında qətlə yetirilməsi. Onun yeni versiyasına görə, o, sadəcə səhv yerdə və səhv vaxtda olub, çünki çimərliyə gedərkən təsadüfən atəşə düşüb. O , “bu hadisədən əvvəl cənab Quzman Meksika hökuməti üçün mövcud deyildi ” deyə yazaraq iddia edib ki, o, “günah keçisi” olub.
2024-cü ilin sentyabr ayında amneziyadan əziyyət çəkdiyi iddia edilən cinayətkar hüquqi nüansları ətraflı bildiyini nümayiş etdirdi. O, hakim Koqana ekstradisiyasının qanunsuz olduğunu, çünki Meksikanın onu Nyu-Yorka yox, Texas və ya Kaliforniyadakı hakimiyyət orqanlarına təhvil verməli olduğunu söylədi.
Lakin əsl mənzərə Amerika kəşfiyyatı sayəsində ortaya çıxdı. 2025-ci ilin fevral ayında ABŞ kəşfiyyat orqanları ADX Florence -in alınmaz divarlarının Meksika həbsxanalarından Hollivud qaçışları ilə tanınan narkotik baronunu tamamilə təcrid edə bilmədiyini aşkar etdi. Quzman vəkillər vasitəsilə oğullarına (Los Chapitos dəstəsi) şifrələnmiş mesajlar ötürə bildi. Bundan bir müddət əvvəl oğullarından biri ortağı İsmael “El Mayo” Zambadaya xəyanət edərək onu birlikdə hakimiyyətə təslim olmaq üçün ABŞ-a zorla aparmışdı ki, bu da Sinaloa kartelində genişmiqyaslı daxili müharibəyə səbəb olmuşdu.
Quzmanın məktubları son dövrlərdə getdikcə daha qızğın və bəzən anlaşılmaz hala gəlib. O, indi onları ingilis dilində yazır, ABŞ Konstitusiyasına istinad edir və sanki təcrübəli amerikalı vəkil imiş kimi mürəkkəb hüquqi jarqonlardan istifadə edir. İndi o, vətəninə dağıdıcı zorakılığın günahını birbaşa Meksika hökumətinin üzərinə atır. “Milenio ” jurnalının jurnalisti Angel Hernandezin hesablamalarına görə, təkcə bu ilin 17 aprel – 27 may tarixləri arasında El Çapo rekord sayda 13 məktub göndərib.
Narkotik baronu hər tərəfdən cavab verir: ikinci ekstradisiya tələb edir, ittihamların vaxtında irəli sürülmədiyini iddia edir və nəzakətlə ərizələrinin ABŞ Dövlət Katibinə və Nyu-York qubernatoruna göndərilməsini xahiş edir (mətndə səhvən “Bruklin qubernatoru” göstərilir). Lakin bütün bu geniş yazışmalara yeganə cavab ədalətin kar edici sükutudur.
