Asif Əsgərov
Milli Məclisin deputatı
Mayın 4-də keçirilən “Avropa Siyasi Birliyi”nin 8-ci Zirvə toplantısı çərçivəsində Prezident İlham Əliyev videobağlantı formatında çıxış edərək regionda formalaşan yeni siyasi reallıqlar, sülh prosesinin praktik nəticələri və bəzi Avropa təsisatlarının mövqeyi ilə bağlı fikirlərini qeyd edib. Bu çıxış regional diplomatiyanın hazırkı mərhələsini, həmçinin gələcək strateji istiqamətləri əhatə edən obyektiv yanaşma kimi dəyərləndirilir.
Mövcud geosiyasi mərhələdə diqqət çəkən əsas məqamlardan biri “Avropa Siyasi Birliyi” çərçivəsində zirvə görüşlərinin təşkilinə dair yeni mexanizmin formalaşmasıdır. Bu kontekstdə tərəflər arasında aparılan müzakirələr nəticəsində gələcək Zirvə görüşlərindən birinin Azərbaycanda keçirilməsi barədə razılaşma əldə olunması yeni siyasi mərhələnin konturlarını müəyyənləşdirir. Bu amillər, eyni zamanda regionda qarşılıqlı siyasi etimadın tədricən gücləndiyini nümayiş etdirir.
Sülh prosesinin artıq konkret iqtisadi nəticələr doğurduğu xüsusilə diqqət çəkir. Ermənistanın Azərbaycan ərazisi vasitəsilə yük daşımalarından istifadə etməsi və enerji resurslarının ixracı regional iqtisadi münasibətlərdə yeni səhifə yaradır. İndiyədək 28 min ton yükün daşınması və 12 min ton neft məhsulunun ixracı iqtisadi əlaqələrin formalaşma mərhələsində olduğunu təsdiq edir. Bu proses yalnız ticarət dövriyyəsinin artması deyil, eyni zamanda uzun illər mövcud olmuş məhdudiyyətlərin aradan qalxması baxımından da əhəmiyyətlidir.
Regional nəqliyyat layihələri gələcək sülh arxitekturasında mühüm rol oynayır. Həmin layihələr regionda iqtisadi və siyasi inteqrasiyanın dərinləşməsinə xidmət edir. Nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsi qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə şərait yaradır. Eyni zamanda, strateji kommunikasiya xətlərinin formalaşması yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Bu proses sülhün dayanıqlılığını təmin edən əsas amillərdən biri kimi çıxış edir. Dövlətimizin başçısının qeyd etdiyi kimi, sülh sahəsində digər nailiyyət bağlantılardır: “Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Marşrutu” Azərbaycanı öz eksklavı Naxçıvanla birləşdirəcək və bununla yanaşı, o, Orta Dəhlizin bir hissəsinə çevriləcək. Həm Ermənistan, həm Azərbaycan sülhün əyani nəticələrini artıq görürlər. Bu fürsətdən istifadə edərək, mən Ermənistan-Azərbaycan sülh prosesində tutduğu mövqeyə görə Avropa Komissiyasına təşəkkürümü bildirmək istəyirəm”.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında qeyd olunan məqamlardan biri də bəzi beynəlxalq təşkilatların ölkəmizin əleyhinə yönəlmiş qərəzli mövqeyi ilə bağlıdır. Xüsusilə Avropa Parlamenti və Avropa Şurası Parlament Assambleyası tərəfindən sərgilənən yanaşmaların sülh prosesinə töhfə vermədiyi, əksinə, müəyyən hallarda onu çətinləşdirdiyi qeyd olunur. Avropa Parlamentinin qəbul etdiyi çoxsaylı qətnamələr və AŞPA-nın tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər ikili standartların təzahürü kimi dəyərləndirilir.
Dövlət başçısının çıxışında yekun mesaj sülh gündəliyinə sadiqliklə bağlıdır. Bütün çətinliklərə və mövcud problemlərə baxmayaraq, regionda davamlı sülhün qurulması əsas prioritet olaraq qalır və bu istiqamətdə ardıcıl siyasi iradə nümayiş etdirilir. Qarşılıqlı etimad mühitinin formalaşması sülh prosesinin daha dayanıqlı xarakter almasına imkan yaradır. Dialoq və əməkdaşlıq mexanizmlərinin inkişafı uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Ermənistan rəhbərliyinin də həmin istiqamətdə verdiyi bəyanatlar müsbət dinamikanın qorunduğunu göstərən vacib göstərici kimi qeyd edilir və prosesə əlavə siyasi impuls verir. Sözügedən yanaşma regionda gərginliyin azalması və yeni əməkdaşlıq mərhələsinin formalaşması baxımından əhəmiyyət kəsb edir. Beləliklə, sülh gündəliyi təkcə siyasi məqsəd deyil, həm də praktiki nəticələr doğuran strateji xətt kimi çıxış edir.
Beləliklə, “Avropa Siyasi Birliyi”nin 8-ci Zirvə toplantısı çərçivəsində vurğulanan fikirlər regionda sülhün artıq nəzəri deyil, praktik mərhələyə keçdiyini ifadə edir. Eyni zamanda, yeni diplomatik formatlar, iqtisadi inteqrasiya layihələri və dəyişən siyasi münasibətlər sistemi post-münaqişə dövrünün yeni reallıqlarını formalaşdırır. Bu kontekst isə gələcək əməkdaşlıq üçün daha geniş imkanlar və dayanıqlı inkişaf perspektivləri yaradır.
