Şərq ilə Qərb, eləcə də Şimal ilə Cənub qovşağında mərkəzi həlqə funksiyasını daşıyan Azərbaycan qitə dövlətləri ilə əməkdaşlıq formatını fərqli, tamamilə strateji səviyyəyə qaldırır.
Rəsmi Bakının Asiya qitəsinə yönəlmiş fəal xarici siyasət doktrinası sadəcə uzaq şərq istiqaməti ilə məhdudlaşmır, mərkəzində çoxşaxəli hədəflər daşıyaraq Cənub-Şərqi Asiya coğrafiyasını tam şəkildə əhatə edir. Prezident İlham Əliyev çıxışlarında xüsusi diqqətə çatdırır ki, Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə əlaqələrin genişləndirilməsi ölkəmizin diplomatik kursunun əsas prioritetləri sırasında mərkəzi mövqe tutur. Bu geniş coğrafiyanın qlobal iqtisadiyyatdakı artan çəkisi respublikamızın qitə siyasətində olduqca əsas amilə çevrilir. Həmin prioritetlərə uyğun olaraq yüksək səviyyəli siyasi təmaslar fərqli asiya dövlətləri ilə davamlı, sıx şəkildə təşkil olunur.
Oktyabrın 12-13-də Cənub-Şərqi Asiyadan olan iki dövlətin başçılarının – də Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin və oktyabrın 13-də Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana səfərləri və Bakıda keçirilən yüksəksəviyyəli görüşlər ölkəmizə bu regionda olan marağın bariz göstəricisidir.
Kamboca Krallığı ilə qarşılıqlı inkişaf etdirilən münasibətlər xarici siyasətimizin Asiya vektorundakı ən bariz, diqqətçəkən nümunələrindəndir. İki tərəf arasında formalaşmış siyasi əlaqələrin qırılmaz gücü BMT, Qoşulmama Hərəkatı, eyni zamanda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə daxilində birmənalı nümayiş etdirilən ortaq dəstəklə sınaqdan çıxır.
Oxşar, müsbət inkişaf dinamikasına eyni dərəcədə Laos Xalq Demokratik Respublikası ilə dərinləşən münasibətlərin geostrateji təhlili zamanı da rast gəlinir. Uzunmüddətli əlaqələrə malik Laos ölkəmiz üçün mühüm, etibarlı, sınaqlardan çıxmış sadiq dost dövlət sayılır. Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitlə paytaxtımızda keçirilən təkbətək, həmçinin geniş tərkibdəki rəsmi görüşlər iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarının xüsusi olduğunu açıq şəkildə səciyyələndirir. Dövlətlərin ən ali rəhbərliyi tərəfindən bəyan edilir ki, formalaşan siyasi əlaqələr uzun illərdir sürətli inkişaf trayektoriyasında heç ləngimədən hərəkət edir. Qarşılıqlı diplomatik münasibətlərin təməlinin qoyulmasından artıq 30 ildən çox müddət keçməsi sağlam, toxunulmaz siyasi ənənələrin dərinləşməsinə geniş yol açıb. 30 il ərzində, eləcə də müasir gərgin dövrdə çoxsaylı beynəlxalq təşkilatlar daxilində tərəflər daim həmrəylik səsvermələrində vahid cəbhədən çıxış edərək tərəddüdsüz qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirirlər. Nümayiş olunan həmin qırılmaz müsbət ənənə bu gün mütləq olaraq qüvvədədir, həmçinin gələcək onilliklərdə ikitərəfli əməkdaşlığın həcminin dəfələrlə artacağına zəmanət verir. Yüksək səviyyəli siyasi həmrəylik fonunda masaya yatırılan danışıqlar qısa müddətdə investisiya əlaqələrinin canlanmasına, sərmayə mühitinin cəlbediciliyinin öyrənilməsinə, qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin genişləndirilməsinə mühüm zəmin formalaşdırır.
Prezident İlham Əliyev Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitlə mətbuata bəyanatında əminliyini bildirib ki, bu səfər ikitərəfli münasibətlərimizə çox müsbət təsir göstərəcək və ikitərəfli əməkdaşlıq daha da dərinləşəcək. Dövlətimizin başçısı, həmçinin bu gün təkbətək və geniş tərkibdə görüşlərdə bir çox önəmli məsələlərin müzakirə edildiyini vurğulayıb.
Vurğulanıb ki, Azərbaycanın xarici ölkələrə sərmayə qoyuluşu ildən-ilə genişlənir. Sərmayələrimizin coğrafiyasının da genişləndiyini qeyd edən dövlətimizin başçısı deyib ki, milyardlarla dollar səviyyəsində olan sərmayələr bizim həm imkanlarımızı göstərir, eyni zamanda, qarşı tərəf üçün də çox böyük fayda verir.
Bıldirilib ki, Azərbaycan ərazisində bütün əsas nəqliyyat-logistika layihələri artıq reallaşıb. İndi daha çox yüklərin aşkar olunması, yeni ünvanlardan yüklərin səfərbər edilməsi və yüklərin həcminin artırılması ilə məşğul olduğumuzu deyən dövlətimizin başçısı vurğulayıb: “Ümid edirəm ki, gələcəkdə hər iki tərəfdə reallaşan bütün bu layihələr başa çatandan sonra yükdaşımaların da həcmi artacaq”.
Cənub-Şərqi Asiya regionunun aparıcı ölkələri Azərbaycanın nəqliyyat iqtisadiyyatına məhz etibarlı tərəfdaşlıq, uzaqgörən vizyon prizmasından diqqət yetirirlər. Daim dəyişən mövcud qlobal vəziyyətdə təhlükəsiz marşrut, dayanıqlı logistika zənciri hər ixracatçı dövlət üçün tam olaraq həyati əhəmiyyət daşıyır. Ölkəmizin tranzit infrastrukturu qitədəki istehsalçılar tərəfindən Avropaya açılan ən qısa, ən təhlükəsiz ticarət pəncərəsi kimi qiymətləndirilir. Nəqliyyat sisteminin bütün elementlərinin ən müasir rəqəmsal standartlara uyğunlaşdırılması istiqamətində reallaşan meqalayihələr yuxarıda adıçəkilən asiya dövlətlərinin məhsullarını qərb bazarlarına qısa vaxtda çatdırmağa real zəmanət verir.
Sözügedən çoxqütblü infrastruktur siyasətinin mühüm sütununu, təməl tərkib hissəsini qlobal “Bir Kəmər və Bir Yol” təşəbbüsü möhkəmləndirir. Kamboca və Laos rəhbərliyi Azərbaycanın logistik xətlərə yatırdığı davamlı sərmayələrin bütün Avrasiyanın ümumi tərəqqisinə verilən töhfə kimi anlaşıldığını tez-tez qeyd edirlər. Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə iştirakçılarının əsas diqqəti də məhz qeyd olunan inteqrasiya layihələrinin genişləndirilməsinə, tranzit yüklərin qarşısındakı rüsum səddlərinin aradan qaldırılmasına cəmləşib. Tərəflər arası müştərək siyasi bəyannamələr rəqəmsal gömrük qapılarının fəaliyyətini, iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşdırılmış yaşıl enerji layihələrini sürətləndirir. Şərq dövlətləri köhnəlmiş inkişaf paradiqmalarından fərqli olaraq aqressiya xarakterli hegemoniyanı qəti şəkildə rədd edir.
Adil Hüseynov – Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinın dosentı, iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru
