Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsi, Vergi Məcəlləsi və digər normativ-hüquqi aktlarına əsasən, qanun qarşısında bərabərlik prinsipi əsas götürülür. Bu səbəbdən ölkədə heç bir sosial kateqoriyaya, peşə sahibinə və ya vəzifədəki mövqeyinə görə şəxslərə ümumi şəkildə bütün cərimələrdən azad olunma imtiyazı verilməyib. Qaydaları pozan hər bir vətəndaş törətdiyi əmələ görə cavabdehlik daşıyır.
Vətəninfo.az xəbər verir ki, lakin qanunvericilikdə şəxslərin xüsusi hüquqi statusuna, əməlin xarakterinə, yaş həddinə və prosessual müddətlərə görə cərimə tətbiqinin imkansız olduğu və ya şəxsin məsuliyyətdən azad edildiyi xüsusi hallar müəyyənləşdirilib.
Diplomatik və xüsusi toxunulmazlığı olan şəxslər
Beynəlxalq müqavilələrə və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı konvensiyalara əsasən, ölkə ərazisində diplomatik toxunulmazlıq hüququndan istifadə edən xarici dövlətlərin nümayəndələri, diplomatlar və onların ailə üzvləri yerli inzibati cərimələrə cəlb edilmirlər.
Bu şəxslərin törətdiyi qayda pozuntuları birbaşa daxili cərimə protokolları ilə deyil, beynəlxalq diplomatik kanallar və Xarici İşlər Nazirliyi vasitəsilə həll olunur. Analoji olaraq, müvafiq Konstitusiya Qanununa əsasən Azərbaycan Respublikasının keçmiş Prezidenti və onun həyat yoldaşı da toxunulmazlıq hüququna malik olduqları üçün inzibati məsuliyyətdən və cərimələrdən azaddırlar.
Yaş həddinə görə cərimələnməyən şəxslər
İnzibati Xətalar Məcəlləsinin müddəalarına əsasən, inzibati xəta törətdiyi an 16 yaşı tamam olmamış şəxslər inzibati məsuliyyət subyekti hesab edilmirlər. Bu yaş həddindən aşağı olan yeniyetmələr hər hansı qayda pozuntusu törətdikdə onlar barəsində cərimə protokolu tərtib oluna bilməz.
Həmin hallarda məsələ inzibati cərimə formasında deyil, yetkinlik yaşına çatmayanların işləri üzrə komissiyalar və ya profilaktik tədbirlər çərçivəsində tənzimlənir.
Müddəti keçmiş protokollar və texniki xəbərdarlıq halları
Qanunvericilikdə müəyyən edilmiş prosessual müddətlərin ötürülməsi vətəndaşı cərimə ödənilməsindən azad edir. İnzibati xətanın törədildiyi gündən ümumi qaydada 4 ay, vergi və ya gömrük kimi sahələrdə isə 1 il müddət keçdikdə şəxs barəsində cərimə qərarı çıxarıla bilməz.
Yol hərəkəti qaydalarının pozulması xüsusi texniki vasitələrlə, yəni radar və ya kameralarla qeydə alındıqda, qərar xəta törədildiyi gündən 1 ay ərzində tərtib edilib sürücüyə və ya nəqliyyat vasitəsinin mülkiyyətçisinə rəsmi çatdırılmazsa, vətəndaş həmin cəriməni ödəməkdən azad olunur.
Əməlin xarakteri və anlaqsızlıq vəziyyəti
Şəxsin psixi vəziyyəti və ya əməli törətdiyi şərait də cərimə tətbiqini istisna edən amillərdəndir. Əməli törədərkən xroniki psixi pozuntu və ya ruhi xəstəlik səbəbindən öz əməlinin faktiki xarakterini dərk etməyən anlaqsız şəxslər inzibati cərimələrdən azad edilirlər.
Şəxsin özünün və ya başqalarının həyatını, sağlamlığını qorumaq üçün son zərurət və ya zəruri müdafiə halında törətdiyi qayda pozuntuları, eləcə də qarşısıalınmaz təbii fəlakətlər və fors-major hallar zamanı baş verən əməllər inzibati xəta tərkibi yaratmır və cəriməyə səbəb olmur.
Vergi və maliyyə sahəsindəki istisnalar
Vergi Məcəlləsinə əsasən, vergi ödəyicisi vergi orqanının rəsmi yazılı izahı və ya tövsiyəsi əsasında fəaliyyət göstərərək səhvə yol veribsə, həmin xətaya görə maliyyə sanksiyası və cərimə tətbiq olunmur. Dövlət tərəfindən vergi yoxlaması başlayanadək səhvini müstəqil şəkildə aşkar edib dəqiqləşdirilmiş bəyannamə təqdim edən və yayınmış məbləği ödəyən şəxslər də müvafiq cərimələrdən azad edilirlər. Xüsusi dövlət amnistiyası aktları qəbul edildikdə isə müəyyən olunmuş dövr üzrə birikmiş peniya və maliyyə sanksiyalarının silinməsi həyata keçirilir.“Yeni Sabah”
