Kiyevdəki mənbə The Atlantic-dən Saymon Şusterə bildirib ki, Ukrayna minlərlə dron vasitəsilə Moskva hava limanlarının fəaliyyətini bloklamaq üçün əməliyyata başlayıb. Onun sözlərinə görə, əməliyyat Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenskinin Rusiya üzərindəki hava məkanının təhlükəsi ilə bağlı açıqlamasından sonra başlayıb.
Avqust ayında The Atlantic qəzetinə tanış mənbələr Kiyevin Moskvanın aviasiya mərkəzinə genişmiqyaslı hücum planı hazırladığını bildirmişdilər. M&Ms kod adı ilə tanınan əməliyyat Ukraynanın keçmiş müdafiə naziri Mixail Fyodorov tərəfindən hazırlanırdı. Əməliyyat hava hücumundan müdafiə (HHM) sistemlərini həddindən artıq yükləmək, Moskva hava limanlarını sıradan çıxarmaq və xarici aviaşirkətlərin Rusiyaya uçuşlarını dayandırmaq üçün hər gecə süni intellekt (Sİ) və ərazi xəritələri ilə təchiz olunmuş 1000-ə qədər dron buraxmaqdan ibarət idi. Bu yolla Kiyev Vladimir Putini müharibənin sona çatması ilə bağlı danışıqlara qayıtmağa məcbur etməyə ümid edirdi.
“The Atlantic”in mənbələri qeyd edib ki, plan Zelenskiyə 2026-cı ilin əvvəllərində təqdim edilib. O zaman o, mülki təyyarələrin vurulması, sərnişinlərin və hava limanı işçilərinin öldürülməsi riski ilə bağlı narahatlığını bildirib. Lakin Ukrayna prezidenti xaricə səyahət etməkdə çətinlik çəkəcək Rusiya hakimiyyəti və elitaları üzərində təsir gücü əldə etmək üçün əməliyyatın davam etməsinə icazə verib. Planın təşkilatçıları həmçinin Zelenskiyə mülki aviaşirkətləri Moskva hava limanlarından yayınmaq barədə xəbərdar etməyi təklif ediblər.
1 sentyabrda Ukrayna prezidenti xarici aviadaşıyıcıları və sığorta şirkətlərini Rusiya hava məkanının təhlükələri barədə açıq şəkildə xəbərdar etdi. Bundan sonra Ukraynanın xarici işlər naziri Andrey Sibiqa Kiyevin Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatına (ICAO) Rusiya səmasının təhlükələri barədə bildiriş göndərdiyini açıqladı. Buna cavab olaraq Vladimir Putin “mülki təyyarələrə hücum təhdidlərinin” “dövlət terrorizminin təzahürü” olduğunu və “ikitərəfli sülh danışıqlarının aparılma imkanlarını çətinləşdirdiyini” bildirdi.
Eyni zamanda, Zelenskinin açıqlamasından sonra Moskva hava limanları fəaliyyətlərini məhdudlaşdırmağa başladılar. Flightradar24-ün məlumatına görə, təkcə 2 sentyabr gecəsi Şeremetyevo hava limanında 21 reys ləğv edilib və 235 reys gecikib, Vnukovo hava limanında isə 22 reys ləğv edilib və 94 reys gecikib. 3 sentyabr gecəsi Moskva aviasiya mərkəzi yenidən faktiki olaraq iflic vəziyyətinə düşüb. Moskva meri Sergey Sobyaninin sözlərinə görə, 2 sentyabr axşamından 3 sentyabr səhərinə qədər paytaxta yaxınlaşarkən 103 dron vurulub.
