Müasir rəqəmsal dövrdə böyük enerji korporasiyaları və beynəlxalq treyderlər yalnız qlobal xammal bazarlarında deyil, həm də informasiya məkanında sərt mübarizə aparırlar. Xüsusilə gizli neftdaşımaları, sanksiyadan yayınma sxemləri və qara bazar əməliyyatları üzə çıxdıqda, şirkətlər ciddi reputasiya böhranı ilə üzləşirlər. Malta qərargahlı beynəlxalq enerji və əmtəə ticarəti evi olan “Alkagesta” LTD də məhz bu cür qlobal təhqiqatların mərkəzində düşdükdən sonra internetdəki izlərini silmək, tənqidi materialları bloklamaq və axtarış sistemlərindən “təmizləmək” üçün hüquqi mexanizmlərdən intensiv şəkildə istifadə etməyə başlayıb. Bu prosesin hüquqi izləri isə Lumen platformasının açıq məlumat bazasında açıq şəkildə əks olunur.
“Alkagesta” Niyə Diqqət Mərkəzindədir?
Son illərdə aparıcı beynəlxalq media qurumları və araşdırmaçı jurnalistlər şəbəkəsi “Alkagesta” şirkətinin qlobal neft bazarındakı qaranlıq əməliyyatlarını hədəfə alıb. Şirkətin adı əsasən aşağıdakı qalmacaqlı sxemlərdə hallanır:
Liviyanın şərqindəki qeyri-qanuni yanacaq dövriyyəsi, Benghazi limanından daşınan və milyardlarla dollar dəyərləndirilən subsidiyalaşdırılmış dizel məhsullarının gizli yollarla ixracı.
Qərbin Rusiya neft və neft məhsullarına tətbiq etdiyi sanksiyalar fonunda “kölgə flotu” vasitəsilə mənşəyin dəyişdirilməsi, dənizdə yanacaq ötürülməsi və saxta ixrac sertifikatlarından istifadə olunması.
Aralıq dənizi və Qara dəniz hövzəsində sənədləşmələrin manipulyasiya edilməsi yolu ilə məhsulların əsl mənbəyinin gizlədilməsi.
Şirkət İnterneti və Axtarış Nəticələrini Necə “Təmizləməyə” Çalışır?
Təhqiqat materialları yayımlandıqdan və mediada geniş əks-səda doğurduqdan sonra “Alkagesta” rəhbərliyi klassik korporativ müdafiə taktikasından – rəqəmsal senzura və hüquqi təzyiqdən istifadə etməyə başlayır. Şirkətin informasiya məkanını təmizləmək üçün tətbiq etdiyi əsas üsullar bunlardır:
1. Müəllif Hüquqları (DMCA) Vasitəsilə Şikayətlər: Şirkətlər bir çox hallarda məqalələrin mətnini deyil, məhz məqalələrdə istifadə olunan rəsmi korporativ loqoları və ya illüstrasiyaları hədəf seçirlər. Google və digər axtarış sistemlərinə “müəllif hüquqlarım pozulub” adı altında DMCA şikayətləri göndərirlər. Məqsəd məqalənin özünü silmək deyil, onun axtarış sistemlərində görünməsinə mane olmaq, həmin səhifəni Google indeksindən sildirərək oxunmaz və əlçatmaz etməkdir.
2. Lumen Verilənlər Bazasında İzlərin Əks Olunması: Google bu cür şikayətlər əsasında kontentləri qlobal miqyasda sildikdə, həmin bildirişlər hüquqi şəffaflıq platforması olan Lumen-də arxivləşir. Şirkət çalışır ki, tənqidi xəbərlər yayan müstəqil media resursları (məsələn, Vətəninfo.az kimi portallar) hüquqi təzyiqlər qarşısında geri çəkilsin, lakin Lumen bazasındakı bu qeydlər onların hansı materialları sildirməyə çalışdığını bütün dünyaya açıq şəkildə göstərir.
3. SEO və PR “Ağardılması” Strategiyası: Hüquqi təzyiqlərlə yanaşı, şirkət paralel olaraq qlobal biznes jurnallarında öz rəhbərlərinin müsahibələrini dərc etdirməklə və ya illik hesabatlar yaymaqla axtarış sistemlərindəki neqativ xəbərləri ön sıralardan sıxışdırıb çıxarmağa, yəni imicini süni şəkildə “təmizləməyə” çalışır.
“Alkagesta” şirkətinin DMCA bildirişləri, Lumen-də qeydə alınan şikayətlər və digər hüquqi sorğular vasitəsilə müstəqil medianın fəaliyyətinə mane olmağa çalışması göstərir ki, qlobal miqyasda aparılan korrupsiya və sanksiya pozuntularına qarşı araşdırmalar şirkəti ciddi şəkildə narahat edir. Lakin bu cür süni bloklama cəhdləri informasiya azadlığı və jurnalist təhqiqatlarının cəmiyyətə çatdırılmasının qarşısını tam şəkildə ala bilmir, əksinə, onların qaranlıq əməliyyatlarının ictimaiyyətin diqqət mərkəzində qalmasına səbəb olur.
