Yay mövsümü başlayanda Azərbaycanın hava limanlarında maraqlı bir mənzərə yaranır. Xaricdə yaşayan minlərlə azərbaycanlı illik məzuniyyətini keçirmək üçün Vətənə qayıdır. Onların bir qismi valideynlərini, yaxınlarını görmək, doğma şəhərlərində dincəlmək üçün gəlir. Amma son illər bu səfərlərin başqa bir səbəbi də diqqət çəkir.
Diş müalicəsi
İngiltərədən, Almaniyadan, Fransadan, Kanadadan, ABŞ-dan, hətta Skandinaviya ölkələrindən gələn azərbaycanlıların əhəmiyyətli hissəsi məzuniyyət günlərini təkcə istirahətə deyil, stomatoloq qəbuluna da sərf edir. Sosial şəbəkələrdə, diaspor qruplarında və gündəlik söhbətlərdə tez-tez eyni fikrə rast gəlinir: “Dişimi Bakıda müalicə etdirdim”, “Burada həm keyfiyyətlidir, həm də qat-qat ucuz başa gəlir”. Bu, təsadüfdürmü? Niyə insanlar dişlərini öz yaşadıqları ölkədə müalicə etdirmirlər?
İlk baxışdan qəribə görünə bilər. Axı inkişaf etmiş ölkələrdə səhiyyə sistemi daha güclü hesab olunur.
Lakin məsələ stomatologiyaya gələndə mənzərə dəyişir. Bir çox Avropa ölkəsində diş müalicəsi ümumi dövlət səhiyyə paketinə tam daxil deyil. Nəticədə xəstələr müalicənin əhəmiyyətli hissəsini öz vəsaitləri hesabına ödəyirlər. İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (OECD) hesabatlarında qeyd olunur ki, diş xidmətlərinə çıxışın qarşısındakı əsas maneələr məhz yüksək qiymətlər və uzun gözləmə müddətləridir.
Başqa sözlə, insan ürəyindən əməliyyatı dövlət hesabına etdirə bilər, amma diş implantı, protez, kanal müalicəsi və ya estetik prosedurlar üçün minlərlə avro ödəməli olur.
Bəzən təyyarə bileti də daha sərfəli olur
Məhz buna görə “dental turizm” – stomatoloji turizm son illər sürətlə inkişaf edir. İnsanlar yaşadıqları ölkədə 4-5 min avroya başa gələcək müalicəni başqa ölkədə daha münasib qiymətə etdirə bildikləri üçün səyahət etməyə üstünlük verirlər.
Azərbaycanlılar üçün isə seçim çox vaxt Bakı olur.
Təsəvvür edin: Londonda yaşayan bir azərbaycanlı implant, tac və ya bir neçə dişin kompleks müalicəsi üçün yüksək məbləğ ödəməli olur. O isə həmin vəsaitin bir hissəsinə təyyarə bileti alır, ailəsini ziyarət edir, məzuniyyət keçirir və eyni zamanda dişlərini müalicə etdirir.
Nəticədə həm maliyyə baxımından qazanır, həm də ailəsi ilə vaxt keçirir.
Qiymət yeganə səbəb deyil
Xaricdə yaşayan azərbaycanlılarla söhbətlər zamanı başqa bir məqam da tez-tez səslənir.
Etibar.
İnsan öz dilində danışan, ailəsinin illərdir tanıdığı həkimə daha çox güvənir.
Diş müalicəsi isə bəzən aylarla davam edən prosesdir.
Bir çox pasiyent hesab edir ki, həkimlə rahat ünsiyyət, müalicə planını ətraflı izah etməsi və psixoloji rahatlıq da seçimə təsir edən amillərdəndir.
Bəs xaricdə niyə bu qədər bahadır? Bunun bir neçə səbəbi var. Əvvəla, inkişaf etmiş ölkələrdə həkimlərin əməkhaqqı, klinikaların icarə xərcləri, tibbi sığorta, vergi və işçi qüvvəsi xərcləri yüksəkdir.
İkincisi, bir çox ölkədə stomatoloji xidmətlərin böyük hissəsi dövlət tərəfindən tam maliyyələşdirilmir.
OECD qeyd edir ki, məhz diş müalicəsi səhiyyənin insanların ən çox cibindən ödədiyi xidmət sahələrindən biridir. Bu səbəbdən aşağı gəlirli insanlar bəzən müalicəni təxirə salmağa məcbur qalırlar.
Bəzi ölkələrdə isə başqa problem var.
Uzun növbələr
Xüsusilə dövlət hesabına göstərilən stomatoloji xidmətlərdə qəbul üçün həftələrlə, bəzən aylarla gözləmək lazım gəlir.
Azərbaycan regionun stomatoloji mərkəzinə çevrilə bilərmi?
Əslində Azərbaycanın müəyyən üstünlükləri var.
Ölkədə son illərdə müasir stomatoloji klinikaların sayı artıb, rəqəmsal diaqnostika, 3D görüntüləmə, implantologiya və estetik stomatologiya sahəsində yeni texnologiyalar tətbiq olunur.
Əgər bu sahədə beynəlxalq akkreditasiya, keyfiyyət standartları və tibbi turizm proqramları daha da inkişaf etdirilərsə, Azərbaycan yalnız xaricdə yaşayan soydaşlarımız üçün deyil, region ölkələrinin və digər xarici vətəndaşların da stomatoloji xidmət almaq üçün üz tutduğu mərkəzlərdən birinə çevrilə bilər.
Dünyada bunun uğurlu nümunələri var. Türkiyə, Macarıstan, Polşa və Meksika kimi ölkələr məhz münasib qiymət və keyfiyyət hesabına stomatoloji turizmdə tanınan istiqamətlərə çevriliblər. OECD də bəzi ölkələrdə sərhədlərarası stomatoloji xidmətlərdən istifadənin artdığını qeyd edir.
Xaricdə yaşayan azərbaycanlı ölkəyə yalnız dişini müalicə etdirmək üçün gəlmir.
O, hoteldə qalır, restorana gedir, alış-veriş edir, nəqliyyatdan istifadə edir, yaxınlarını ziyarət edir.
Yəni stomatoloji xidmət ətrafında bütöv bir iqtisadi dövriyyə formalaşır.
Bu isə tibbi turizmin təkcə səhiyyə deyil, həm də iqtisadiyyat üçün perspektivli sahə olduğunu göstərir.
Əlbəttə, azərbaycanlıların Vətənə qayıdışının səbəbləri çoxdur: ailə, doğma insanlar, nostalji, istirahət…
Ancaq son illər bu siyahıya daha bir səbəb əlavə olunub – diş həkimi.
Bu fakt bir tərəfdən Azərbaycanda stomatologiyanın inkişaf etdiyini göstərirsə, digər tərəfdən inkişaf etmiş ölkələrdə belə diş müalicəsinin əlçatanlığının hələ də ciddi problem olaraq qaldığını nümayiş etdirir.
Bəlkə də gələcəkdə “Azərbaycana niyə gəlmisən?” sualına verilən cavablardan biri belə olacaq:
“Həm anamı görməyə, həm də dişlərimi düzəltdirməyə…”
Bu isə artıq təkcə ailə hekayəsi deyil, səhiyyə, iqtisadiyyat və tibbi turizmin kəsişdiyi maraqlı bir reallıqdır.konkret.az
