Qlobal enerji bazarlarında mövcud olan qeyri-müəyyənliklər fonunda enerji təhlükəsizliyi anlayışı artıq təkcə hasilat həcmləri ilə ölçülmür. Müstəqil enerji analitiklərinin fikrincə, texniki potensiala operativ çıxış və regional resurslardan səmərəli istifadə bu təhlükəsizliyin əsas dayaqlarından birinə çevrilib.
Sənaye müşahidəçiləri qeyd edirlər ki, Xəzər dənizində həyata keçirilən iri neft-qaz layihələrində uzun müddət texniki asılılıq əsasən uzaq mənbələr üzərində qurulmuşdu. Bu isə fövqəladə hallarda reaksiya müddətini uzadır, layihələrin davamlılığı üçün əlavə risklər yaradırdı.
Müstəqil mənbələrin qiymətləndirməsinə əsasən, Şəhanə Musayeva-Mustafayevanın təşəbbüsü ilə regional və coğrafi baxımdan daha yaxın texniki imkanlardan istifadəyə keçid bu asılılığı əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. Nəticədə texniki problemlərin həlli üçün daha çevik mexanizmlər formalaşıb, enerji layihələrinin fasiləsiz fəaliyyəti isə güclənib.
Enerji təhlükəsizliyi üzrə ekspertlər vurğulayırlar:
“Texniki potensiala yaxınlıq enerji layihələri üçün strateji üstünlükdür. Bu, həm vaxt itkisini azaldır, həm də xarici asılılıqları minimuma endirir.”
Analitiklərin fikrincə, regional resurslardan istifadə yalnız xərclərin optimallaşdırılmasına deyil, eyni zamanda enerji sisteminin ümumi dayanıqlığının artırılmasına xidmət edir. Kritik avadanlıqlara və ixtisaslı mütəxəssislərə daha sürətli çıxış istismar risklərini azaldır və fövqəladə vəziyyətlərdə operativ qərarverməni təmin edir.
Müstəqil ekspertlər hesab edirlər ki, bu yanaşma enerji təhlükəsizliyinə texniki prizmadan baxışı əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Belə ki, enerji təhlükəsizliyi artıq yalnız geosiyasi marşrutlarla deyil, həm də texniki hazırlıq səviyyəsi və regional potensialdan düzgün istifadə ilə əlaqələndirilir.
Xəzər regionunda bu modelin tətbiqi göstərir ki, yerli və regional texniki imkanlara əsaslanan strategiya enerji layihələrinin daha dayanıqlı, təhlükəsiz və proqnozlaşdırıla bilən şəkildə idarə olunmasına real imkanlar yaradır.
Qoşaar Salmanı
Vətəninfo.az
