2023-ci ilin oktyabrın 15-də, Ulu Öndər Heydər Əliyevin daxili siyasi və diplomatik uğurlarının genişləndirilməsi və dərinləşdirilməsi kursunu davam edən, Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin hakimiyyətə gəlməsinin düz 20 ili tamam oldu.Cənab Prezidentin hakimiyyəti, Azərbaycanın iqtisadi göstəricilərinin balansında və artımında əks olunan daxili siyasi sabitliyin simvolu olmaqla yanaşı, həm də ölkənin beynəlxalq nüfuzunu keyfiyyətcə necə gücləndirə biləcəyinin nümunəsinə çevrildi.İlham Əliyevin prezident kimi fəaliyyəti ilkin mərhələdə siyasi davamlılığa doğru tendensiyanı əks etdirirdi.
Onun prezidentliyi faktiki olaraq yenidən aktivləşdi və möhtərəm Prezident idarəçilik yanaşmalarının bəhrələrinə yeni yetkinlik verdi. Dövlət başçısı hakimiyyətdə olduğu illər ərzində səmərəli və balanslaşdırılmış idarəetmə üçün sarsılmaz zəmin yarada bildi. Bu gün Azərbaycanın siyasi sistemi faktiki olaraq heç bir daxili çağırışla üzləşmir və geniş spektrli risklərə müqavimət göstərir. Bu, adətən dırnaq arası ekspertlər arasında müzakirə olunan yerli müxalifətin zəifliyinin, qütbləşməsinin və disfunksionallığının deyil, məhz prezidentin idarəçilik keyfiyyətlərinin nəticəsidir.Prezidentin nailiyyətləri sırasında xarici KİV və analitiklər, bir qayda olaraq, milli səviyyədə sabitliyin və təhlükəsizliyin qorunub saxlanması və möhkəmləndirilməsini, milli iqtisadiyyatın keyfiyyətcə yüksəlişini xüsusi qeyd edirlər. Təbii ki, ilk uğurlar silsiləsi ölkəmizə həvalə edilmiş və beynəlxalq arenada enerji daşıyıcılarının “Azərbaycan ixrac rolu” yanaşması olmadan özünü göstərə bilməzdi. Məsələn, İlham Əliyevin rəhbərlik etdiyi illərə diqqət yetirsək görərik ki, Azərbaycan irimiqyaslı neft-qaz təşəbbüslərini həyata keçirə bildi. Beləliklə, əsas ixrac boru kəmərləri istifadəyə verildi: Bakı – Tbilisi – Ceyhan, Bakı – Tbilisi – Ərzurum xətti (Cənubi Qafqaz Boru Kəməri). Dünya Bankının araşdırmasına görə, 2003-cü ildən 2020-ci ilə qədər təbii ehtiyatların ixracının artması hesabına ölkənin ÜDM-nin orta artımı təxminən 8%-ə çatıb (maksimum 2006-cı ildə qeydə alınıb – 34,5%).Ancaq bir faktı da unutmaq olmaz ki, məhz İlham Əliyevin dövründə milli iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə və enerji daşıyıcılarının ixracından asılılığın azaldılmasına birmənalı önəm verilmişdir. Çünki Cənab Prezident vətəndaşların rifahını özünün prioriteti elan etmiş və yalnız iqtisadi kanalların balansı hesabına sosial problemlərin həllini, ölkəmizdə yüksək həyat səviyyəsinin əldə olunmasının möhkəm təminatçısı kimi çıxış etməsini vurğulamışdır. Beləliklə ölkə daxili inkişafda mövcud olan sıçrayışlar demoqrafik göstəricilərdə də aydın şəkildə öz əksini tapmışdır. Dünya Bankının qeyd etdiyi kimi, Azərbaycanda əhalinin sayı bir neçə milyon nəfər artmış və eyni zamanda, 2003-2020-ci illər ərzində adambaşına düşən ÜDM 4,8 dəfə – 884 dollardan 4222 dollara yüksəlmişdir. Prezidentin, xüsusi nəzarəti altında olan məşğulluq probleminin həlli kimi, ölkədə 1,4 milyondan çox sabit iş yerinin açılması mümkün olmuşdur.Prezident İlham Əliyevin dövründə başlanmış dövlət xidmətlərinin göstərilməsi sistemində islahatlar, o cümlədən təhsilin inkişafına verilən töhvə xüsusi diqqətə layiqdir. Beləliklə, Azərbaycanda 3 mindən çox məktəb və digər mühüm sosial infrastruktur obyektləri tikilmişdir.Dövlətin iqtisadi dayanıqlığına müvafiq vurğu, həm də Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə strategiyasının müəyyənedici xüsusiyyətinə çevrilmişdir. İnvestisiya sahəsində qarşılıqlı fəaliyyət üçün geniş imkanlar yaratmaq məqsədilə ilkin mərhələdə Azərbaycan regionda münaqişələrin azaldılmasına və böhranların qarşısının alınmasına diqqət yetirib. MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclasında çıxış edən Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, “İqtisadi əlaqələrimizin möhkəmlənməsi müsbət nəticələr verir.” Keçən il Azərbaycan ilə MDB ölkələri arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi 30 faizə yaxın artıb. Bu il artım hətta 20%-dən çoxdur. O əlavə edib ki: “MDB-nin bir çox üzvü olan ölkələr Azərbaycanın Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri üzrə tranzit imkanlarından fəal istifadə edirlər. Bu iki nəqliyyat dəhlizinin imkanlarının genişləndirilməsi üzrə həyata keçirilən perspektivli layihələr ölkəmizin nəqliyyat təhlükəsizliyinin gücləndirilməsinə xidmət edəcək, digər ölkələr üçün isə ticarət dövriyyələrinin artmasına səbəb olacaqdır”.Cənab Prezident, hakimiyyəti illərində ölkənin əsas maraqlarının perimetri boyunca riskləri minimuma endirməyə nail olub. Beləliklə, Azərbaycan inandırıcı şəkildə və özü üçün minimal itkilərlə, onilliklər ərzində Azərbaycanda gündəmin əsas bəndlərindən biri olan tarixi ərazisi olan Qarabağ bölgəsinə nəzarəti bərpa edə bilmişdir. İlham Əliyevin rəhbərliyi altında ölkəmiz, faktiki olaraq bir vaxtlar işğal olunmuş region ətrafında hərbi və diplomatik dalandan çıxmış, yerli erməni əhalisinin maraqlarını hərtərəfli nəzərə alaraq total reinteqrasiya üçün məkan açmışdır. İlham Əliyevin ictimai etimadının davamlı olaraq ən yüksək səviyyədə qalması təəccüblü deyil. Səbəb odur ki, iyirmi il ərzində dövlətin başında olan indiki prezident bütün seçki vədlərini praktiki olaraq yerinə yetirib: tammiqyaslı regional layihələr həyata keçirilib, dövlətin gəlirləri artırılıb, yeni iş yerləri açılıb, sosial problemlərin həllərinə nail olunub və hal hazırda Azərbaycan, yeni tendensiyalar müəyyən edən regionda faktiki və şəksiz liderə çevrilib.
Bədirov Murad Rəşid oğlu
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC),
“Biznes və logistika” kafedrasının müəllimi.
