Azərbaycançılıq ideologiyası xalqımızın tarixi yaddaşını, milli kimliyini, dövlətçilik ənənələrini və gələcəyə dair məqsədlərini özündə birləşdirən fundamental düşüncə sistemidir. Ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyəti və dövlətçilik konsepsiyası əsasında sistemli məzmun qazanan bu ideologiya müstəqil Azərbaycanın qorunması, milli birliyin möhkəmləndirilməsi və ümummilli maraqların müdafiəsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Məhz Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi siyasi xətt nəticəsində azərbaycançılıq milli həmrəyliyin əsas ideoloji dayaqlarından birinə çevrilmişdir.
Azərbaycançılığın mahiyyətini anlamaq üçün ilk növbədə onun milli birlik anlayışı ilə əlaqəsinə diqqət yetirmək lazımdır. Azərbaycan xalqı müxtəlif tarixi mərhələlərdə mürəkkəb sınaqlarla qarşılaşmış, öz milli varlığını və dövlətçilik iradəsini qorumaq uğrunda mübarizə aparmışdır. Bu mübarizədə ana dilinə, tarixinə, mədəniyyətinə və milli-mənəvi dəyərlərinə bağlılıq xalqımızın özünəməxsusluğunu qoruyan əsas amillərdən olmuşdur. Tarixi yaddaş və milli kimlik şüuru müxtəlif çətinliklər qarşısında cəmiyyətin həmrəyliyini təmin edən mühüm mənəvi dayaqlardır.
Bu ideologiya insanları yalnız ortaq keçmiş ətrafında deyil, həm də ümumi gələcək naminə birləşdirir. Dövlətin gücü və davamlılığı vətəndaşların öz ölkəsinə münasibətindən, milli maraqları dərk etməsindən və dövlətin inkişafına töhfə vermək istəyindən qaynaqlanır. Prezident İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında səsləndirdiyi fikirlər azərbaycançılığın müasir dövrdə daşıdığı əhəmiyyəti bir daha gündəmə gətirir. Dövlət başçısı xalqın vahid mövqeyinin əldə olunan uğurlarda mühüm rol oynadığını vurğulayaraq bildirmişdir: “Azərbaycan xalqının vahid mövqedə olması bütün bu bəd niyyətləri alt-üst etmişdir”. Bu fikir milli birliyin yalnız mənəvi dəyər olmadığını, eyni zamanda dövlətin siyasi iradəsini və müstəqil inkişaf imkanlarını gücləndirən mühüm amil olduğunu göstərir.
Azərbaycançılıq ideologiyasının əsas xüsusiyyətlərindən biri onun dövlətçilik düşüncəsi və milli-mənəvi dəyərlərlə ayrılmaz bağlılığıdır. Dövlətçilik vətəndaşların ölkənin taleyinə görə məsuliyyət daşımasında, qanunlara hörmətində və ümumi mənafeləri şəxsi maraqlardan üstün tutmasında özünü göstərir. Azərbaycan dili, milli mədəniyyətimiz, adət-ənənələrimiz və tariximiz xalqımızın özünəməxsusluğunu müəyyən edən əsas sərvətlərdir. Bu dəyərlərin qorunması ilə yanaşı, onların müasir həyatın tələblərinə uyğun inkişaf etdirilməsi və gənc nəslə ötürülməsi də vacibdir. Çünki milli kimliyin davamlılığı keçmişə bağlılıqla yanaşı, gələcəyə doğru inkişaf bacarığından da asılıdır.
Azərbaycançılıq ideologiyasının müasir mərhələsində ideoloji təhlükəsizlik məsələsi də xüsusi aktuallıq qazanır. Prezident İlham Əliyev Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayındakı nitqində bu məsələyə diqqət çəkərək qeyd etmişdir: “İdeoloji təhlükəsizlik də fiziki təhlükəsizlik kimi önəmlidir”. Bu yanaşma göstərir ki, dövlətin təhlükəsizliyi yalnız sərhədlərin və ərazi bütövlüyünün qorunması ilə məhdudlaşmır. Müasir informasiya mühitində dezinformasiya və milli maraqlara zidd təbliğat cəmiyyətin düşüncə tərzinə təsir göstərə bilər. Belə şəraitdə məlumatların etibarlılığının yoxlanılması, hadisələrin obyektiv qiymətləndirilməsi və informasiya savadlılığının artırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Prezidentin nitqində təhsilin və vətənpərvərliyin ideoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsindəki roluna da xüsusi diqqət yetirilir. Dövlət başçısının “İlk növbədə, əlbəttə ki, təhsil” fikri bu baxımdan mühüm məna daşıyır. Tarixini dərindən bilən, milli-mənəvi dəyərlərinə bağlı olan və müasir biliklərə yiyələnən gənclər ölkənin gələcək inkişafında daha fəal iştirak edə bilərlər. Təhsil yalnız bilik və bacarıqların formalaşdırılması deyil, həm də milli kimlik şüurunun, vətəndaşlıq mövqeyinin və müstəqil düşüncə qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi vasitəsidir. Vətənpərvərlik isə emosional ifadələrlə məhdudlaşmamalı, gündəlik davranışda, əmək fəaliyyətində, qanunlara hörmətdə və ictimai məsuliyyətdə öz əksini tapmalıdır.
İdeologiyanın yaşadılması və cəmiyyətə düzgün çatdırılması üçün müasir yanaşmaların tətbiqi də vacibdir. Prezident İlham Əliyev ideoloji fəaliyyətin təşkilində şablonlardan və formal tədbirlərdən imtina edilməsinin, yeni üsullardan istifadə olunmasının vacibliyini vurğulamışdır. Bu istiqamətdə ailənin, təhsil müəssisələrinin, ictimai təşkilatların və medianın üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Xüsusilə gənclərlə işdə müasir kommunikasiya vasitələrindən, rəqəmsal platformalardan və maarifləndirici təşəbbüslərdən səmərəli istifadə olunmalıdır. Azərbaycançılıq eyni zamanda ölkəmizin etnik, mədəni və dini müxtəlifliyini vahid milli mənsubluq çərçivəsində birləşdirərək qarşılıqlı hörmət və həmrəylik mühitinin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Nəticə etibarilə, azərbaycançılıq ideologiyası xalqımızın milli kimliyini, dövlətçilik iradəsini və gələcəyə yönəlmiş inkişaf məqsədlərini birləşdirən fundamental dəyərdir. Onun əhəmiyyəti tarixi ənənələri qorumaqla yanaşı, müasir çağırışlara cavab verən, milli maraqlarını dərk edən və ölkəsinin inkişafına töhfə verməyə hazır olan vətəndaşların yetişdirilməsində özünü göstərir. Azərbaycançılıq keçmişimizdən miras qalan dəyərlərin qorunması ilə yanaşı, gələcəyimizin hansı prinsiplər üzərində qurulacağını müəyyən edən ideoloji istiqamətdir. Bu ideologiyanın qorunması və zənginləşdirilməsi müstəqilliyimizin möhkəmləndirilməsi, cəmiyyətimizin həmrəyliyinin artırılması və gələcək nəsillərin milli kimlik şüurunun formalaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
İmamverdi İsmayılov,
Milli Məclisin deputatı, Yeni Azərbaycan Partiyasının İdarə Heyətinin üzvü
