Rusiyanın Ukraynaya qarşı apardığı genişmiqyaslı müharibə təkcə insanlara deyil, təbiətə də ağır zərbə vurur. Döyüş əməliyyatları nəticəsində Qara dəniz hövzəsinin ekosistemi ciddi zərər görüb, nadir heyvan və quş növləri, qoruqlar və milli parklar təhlükə ilə üz-üzə qalıb.
Vətəninfo.az xəbər verir ki, biologiya elmləri doktoru, Tuzla Limanları Milli Təbiət Parkının Elmi Tədqiqat Şöbəsinin rəhbəri İvan Rusev UNİAN-a müsahibəsində müharibənin Ukraynanın dəniz sahillərində yerləşən yeganə fəaliyyət göstərən milli parkın ekosisteminə təsiri, delfinlərin kütləvi ölümü və bunun gələcəkdə yarada biləcəyi ekoloji fəsadlar barədə danışıb.
İvan Rusevin sözlərinə görə, Tuzla Limanları Milli Təbiət Parkı təxminən 28 min hektar ərazini əhatə edir. Parkın 44 kilometri Qara dəniz sahili boyunca uzanır, ümumi uzunluğu isə 150 kilometrə çatır.
Parkın ərazisində çöllər, bataqlıqlar, meşə zolaqları və 13 liman gölü yerləşir. Burada özünəməxsus ekosistem formalaşıb və onlarla məməli, yüzlərlə quş növü yaşayır.
Ərazidə çöl donuzu, çaqqal, tülkü, porsuq, yenot iti, dovşan, vəhşi pişik, cüyür və müxtəlif yarasa növləri məskunlaşıb.
Park həm də milyonlarla köçəri və yerli quş üçün mühüm dayanacaq hesab olunur. Müxtəlif vaxtlarda burada 50–70 minədək quş müşahidə edilir.
Burada çəhrayı və qıvrım pelikanlar, parlaq ibis, çəhrayı flaminqo, qazlar, vağlar və çoxsaylı su quşları yaşayır. Quşların bu əraziyə cəlb olunmasının əsas səbəbi əlverişli iqlim və zəngin qida ehtiyatıdır.
Parkın dayaz sularında təxminən 90 balıq növü yaşayır. Bundan başqa, milyardlarla qeyri-dişləyən zəng ağcaqanadı burada çoxalır. Onların sürfələri flaminqoların əsas qida mənbələrindən hesab olunur.
Alimin sözlərinə görə, hazırda Ukraynanın Qara və Azov dənizi sahillərində yerləşən milli parkların böyük hissəsi ya işğal altındadır, ya da hərbi əməliyyatlar səbəbindən əlçatmaz vəziyyətə düşüb.
Bu səbəbdən Tuzla Limanları Milli Təbiət Parkı Ukraynanın dəniz sahillərində fəaliyyətini davam etdirən yeganə milli park olaraq qalır və alimlər yalnız burada müşahidələr apararaq müharibənin biomüxtəlifliyə təsirini qiymətləndirə bilirlər.
İvan Rusev bildirir ki, park əməkdaşlarından biri cəbhədə həlak olub, digəri isə itkin düşüb. Bir sıra əməkdaşlar hazırda hərbi xidmətdə olduğundan parkın fəaliyyəti məhdud imkanlarla davam etdirilir.
Müharibə səbəbindən turist axını da demək olar ki, dayanıb. Əvvəllər parkın istirahət zonalarını minlərlə insan ziyarət edirdi. Hazırda isə təhlükəsizlik səbəbindən bu mümkün deyil və park gəlirlərinin mühüm hissəsini itirib.
Bununla yanaşı, ov və balıqçılıq fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması nəticəsində brakonyerlik halları da xeyli azalıb. Bu isə bir sıra heyvan növlərinin daha təhlükəsiz şəraitdə yaşamasına imkan yaradıb.
Alimin sözlərinə görə, müharibədən ən çox zərər çəkən canlılar Qara dənizdə yaşayan üç növ delfindir:
adi delfin,
Azov delfini,
butulkaburun delfin.
Bu növlərin hamısı Ukraynanın Qırmızı Kitabına və Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqının (IUCN) Qırmızı Siyahısına daxil edilib.
Rusev qeyd edir ki, delfinlər partlayışların yaratdığı güclü akustik təsirlərə son dərəcə həssasdır. Dronlar, raketlər, minalar və hərbi gəmilərin sonar sistemləri onların exolokasiya qabiliyyətini pozur.
Nəticədə delfinlər istiqaməti müəyyən edə, ov edə və qidalana bilmirlər. Bir çoxu aclıqdan, bəziləri isə beyin zədələri nəticəsində ölür.
