Misirin Luksor şəhəri yaxınlığındakı qədim Fiva nekropolunda təxminən 3 min il yaşı olan, əvvəllər məlum olmayan məzar aşkar edilib.
Vətəninfo.az “The Conversation”a istinadən xəbər verir ki, arxeoloji kəşf Nil çayının qərb sahilində, Teban dağlarının ətəyində yerləşən Aşağı Şeyx Əbd əl-Qurna ərazisində aparılan tədqiqatlar zamanı baş verib.
Beynəlxalq arxeoloqlar qrupu ərazidə qədim məzarları qorumaq və yağış sularının onların ətrafında toplanmasının qarşısını almaq məqsədilə torpaq və zibilləri təmizləyərkən naməlum dəfn kompleksinə rast gəlib.
Məzarın Yeni Krallıq dövrünə, daha dəqiqi, Ramesside dövrünə – təxminən eramızdan əvvəl 1292–1069-cu illərə aid olduğu müəyyənləşdirilib. Kompleks qədim Fivada elita nümayəndələrinin dəfn edildiyi məzarlara xas quruluşa malikdir. Burada xarici həyət, qayaya oyulmuş ibadət məkanı və yeraltı dəfn kameraları yerləşir.
Kəşfin ən diqqətçəkən hissəsi məzarın ibadət otağındakı rəngarəng freskalardır. Divar təsvirlərində məzar sahibinin müxtəlif qədim Misir tanrılarına ibadət etməsi, həyat yoldaşı ilə birlikdə isə çörək, pivə, meyvə, ət və çiçəklərdən ibarət təqdimat süfrəsi qarşısında oturması əks olunub.
İlkin araşdırmalar zamanı məzar sahibinin adının Paser olduğu müəyyən edilib. Mütəxəssislər bildirirlər ki, freskaların üzərində hələ də torpaq qatı olduğundan, onların tam təmizlənməsindən sonra Paser, onun ailəsi və məzarda dəfn edilmiş digər şəxslər haqqında yeni məlumatların əldə olunması mümkündür.
Arxeoloqlar hesab edirlər ki, kəşf təkcə qədim Misir incəsənətinin öyrənilməsi baxımından deyil, həmin dövrün dəfn ənənələrinin araşdırılması baxımından da əhəmiyyətlidir. Tapıntı II Ramzesin hakimiyyəti dövründə yaşamış məmurların nə üçün XVIII sülalənin zadəganlarına aid daha qədim məzarların yaxınlığında dəfn kompleksləri yaratdıqlarını və bəzi köhnə məzarları yenidən istifadə etdiklərini anlamağa kömək edə bilər.
Təxminən 10 kvadratkilometr ərazini əhatə edən Teban nekropolu 500 il ərzində qədim Misir hökmdarları və elitasının əsas dəfn məkanlarından biri olub. Ərazidə Krallar Vadisi, Kraliçalar Vadisi, eləcə də yüzlərlə şəxsi məzar yerləşir. Tutanhamon və II Ramzes kimi məşhur fironların dəfn olunduğu məkanlar da bu nekropolun ərazisindədir.
Aşağı Şeyx Əbd əl-Qurna isə Luksor və Karnakdakı məşhur abidələrlə müqayisədə daha az araşdırılıb. Son tədqiqatlar bu ərazidə qədim Misirin gündəlik həyatı, dəfn mərasimləri və incəsənəti barədə mühüm məlumatlar verə biləcək çoxsaylı yaxşı qorunmuş arxeoloji obyektlərin olduğunu göstərir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, ərazidəki abidələrin qorunması ciddi çətinliklərlə üzləşir. Xüsusilə qəfil daşqınlar məzarların strukturuna zərər verə, freskaların üzərində duz kristallarının yaranmasına və onların tədricən dağılmasına səbəb ola bilər.
Bu səbəbdən Aşağı Şeyx Əbd əl-Qurnada aparılan arxeoloji işlər yalnız yeni tarixi məlumatların üzə çıxarılmasına deyil, həm də iqlim dəyişiklikləri və ekstremal hava hadisələri səbəbindən təhlükə altında olan qədim abidələrin qorunmasına xidmət edir.
