Vətəninfo.az xəbər verir ki. son günlər Azərbaycanda bir sıra məktəblərdə şagirdlər arasında baş verən xəsarətyetirici hadisələr cəmiyyətdə ciddi narahatlıq doğurur. Bu hallar təkcə ayrı-ayrı fərdi davranışların nəticəsi deyil, daha geniş sosial, psixoloji və institusional problemlərin göstəricisidir. Məsələyə kompleks yanaşdıqda aydın olur ki, məktəbdaxili zorakılığın yaranmasına bir neçə əsas amil təsir edir.
“İlk növbədə, sosial media və rəqəmsal mühitin təsiri xüsusi qeyd olunmalıdır. Müasir dövrdə şagirdlər günün böyük hissəsini internetdə keçirir və burada qarşılaşdıqları zorakı məzmunlar, aqressiv davranış modelləri onların psixologiyasına təsirsiz ötüşmür». Bu fikirləri isə saytımıza açıqlamansında Politoloq, alim, iqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Arzuman Muradlı bildirib. Arzuman Muradlı qeyd edib ki, bəzi hallarda uşaqlar bu davranışları “güc” və ya “nüfuz” göstəricisi kimi qəbul edir və real həyatda təqlid etməyə çalışırlar. Nəticədə, konfliktlərin sülh yolu ilə həlli bacarığı zəifləyir, aqressiya isə daha tez üzə çıxır: «Digər mühüm faktor ailə mühitidir. Valideyn nəzarətinin zəifləməsi, ailədaxili gərginliklər və uşaqlarla kifayət qədər ünsiyyətin qurulmaması onların emosional inkişafına mənfi təsir edir. Uşaq davranış və münasibət modellərini ilk növbədə ailədən öyrəndiyi üçün burada yaranan boşluqlar məktəbdə də özünü göstərir. Diqqətsiz və nəzarətsiz qalan şagirdlər daha tez riskli davranışlara meyil göstərirlər». Ekspert vurğulayıb ki,məktəblərdə psixoloji xidmətlərin yetərli səviyyədə olmaması da problemin dərinləşməsinə səbəb olur. Şagirdlərin emosional vəziyyətinin vaxtında qiymətləndirilməməsi, onların yaşadığı stress, təzyiq və ya zorakılıq hallarının aşkarlanmasında gecikmələr aqressiyanın yığılmasına gətirib çıxarır: «Nəticədə, bu gərginlik fiziki zorakılıq formasında üzə çıxır. Bununla yanaşı, müəllim-şagird münasibətləri və ümumi təhsil mühiti də mühüm rol oynayır. Şagirdlərin fərdi xüsusiyyətlərinin nəzərə alınmaması, sinifdaxili nəzarətin zəifliyi və bəzən ədalətsiz münasibət hissi münaqişələrin artmasına səbəb olur. Sağlam və dəstəkləyici mühitin olmaması isə şagirdlərin problemlərini konstruktiv şəkildə həll etməsinə mane olur. Sosiallaşma problemləri və bullinq halları da diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Şagirdlər arasında qarşılıqlı hörmətin zəifləməsi, qrup təzyiqi və zəiflərin hədəf seçilməsi zorakılıq mühitini daha da gücləndirir. Uzunmüddətli bullinq isə həm psixoloji travmalara, həm də daha ağır hadisələrə zəmin yaradır». Arzuman Muradlı qeyd edir ki,nəticə etibarilə, məktəblərdə baş verən xəsarətyetirici hadisələr çoxşaxəli səbəblərdən qaynaqlanır və onların qarşısını almaq üçün kompleks yanaşma tələb olunur: “ Valideyn, məktəb və cəmiyyət arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi, psixoloji dəstəyin artırılması və şagirdlər arasında sağlam ünsiyyət mühitinin formalaşdırılması bu problemin həllində əsas istiqamətlərdən biri olmalıdır. Yalnız bu halda daha təhlükəsiz və sağlam təhsil mühiti yaratmaq mümkündür».
Vətəninfo.az
