İran ABŞ-ın ölkəyə qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatları bərpa edəcəyi təqdirdə Avropadakı Amerika hərbi obyektlərinə və mühüm infrastruktura zərbələr endirməyi nəzərdən keçirir.
Financial Times qəzetinin İran hökumətinə yaxın mənbələrə istinadən yaydığı məlumata görə, Tehran ABŞ-ın mümkün yeni hücumlarına cavab olaraq Cənubi və Cənub-Şərqi Avropadakı hərbi obyektləri potensial hədəf kimi qiymətləndirir.
Məlumata əsasən, Bolqarıstandakı Bezmer aviabazası mümkün hədəflər sırasında nəzərdən keçirilib. Bu yaxınlarda ABŞ təyyarələrinin yanacaq doldurması üçün həmin bazadan istifadəyə icazə verilib.
Kipr də İranın mümkün hədəfləri arasında göstərilir. Adada Britaniyaya məxsus Akrotiri aviabazası yerləşir. Bildirilir ki, mart ayında baza pilotsuz uçuş aparatının hücumuna məruz qalıb.
Tehran coğrafi məhdudiyyətləri aradan qaldıra bilər
Financial Times-ın mənbələrindən birinin sözlərinə görə, ABŞ İrana qarşı yeni hücumlara başlayarsa, Tehran cavab tədbirlərini yalnız Yaxın Şərqlə məhdudlaşdırmaya bilər.
Mənbə bildirib ki, Vaşinqton “həddindən artıq uzağa gedərsə”, İran özünü müdafiə etmək üçün regiondan kənarda da zərbələr endirə bilər.
Bundan əlavə, İranın Hörmüz boğazında yerləşən sualtı fiber-optik kabelləri hədəfə alma ehtimalını da nəzərdən keçirdiyi bildirilir. Belə bir addım beynəlxalq rabitə və kritik infrastruktur üçün ciddi problemlər yarada bilər.
İyul ayında İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu da ABŞ-ın Britaniya bazalarından istifadə etməsinə görə Londona xəbərdarlıq etmişdi. Tehran bəyan etmişdi ki, İrana qarşı hücumlarda istifadə olunan istənilən baza qanuni hədəfə çevrilə bilər.
İranın Avropaya zərbə imkanları
Ekspertlər İranın Avropadakı ABŞ obyektlərinə zərbə endirmək imkanının olduğunu, lakin bu imkanların müəyyən məhdudiyyətlərə malik olduğunu bildirirlər.
Kral Birləşmiş Xidmətlər İnstitutunun eksperti Sidharth Kaushal hesab edir ki, İran Cənubi və Cənub-Şərqi Avropadakı Amerika obyektlərini orta mənzilli ballistik raketlərlə hədəfə ala bilər. Lakin məsafə artdıqca raketlərin dəqiqliyi və effektivliyi azalır.
Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutunun eksperti Duqlas Barri isə İranın Hind okeanındakı Dieqo Qarsiya adasında yerləşən ABŞ-Britaniya hərbi bazasına zərbə endirmək cəhdlərini xatırladıb. Onun sözlərinə görə, bu cəhdlər İranın 2 min kilometrdən artıq mənzilli raketlərə malik olduğunu göstərir.
Bununla belə, İranın belə raketlərdən neçə ədədinin olduğu və onların real döyüş şəraitində uzaq məsafələrə zərbələr üçün nə dərəcədə hazır vəziyyətdə saxlanıldığı məlum deyil.
İran uzaqmənzilli zərbələrə cəhd edib
ABŞ-ın məlumatına görə, İran daha əvvəl təxminən 4 min kilometr məsafədə yerləşən Dieqo Qarsiyadakı ABŞ hərbi obyektini raketlərlə hədəfə almağa cəhd edib. Vaşinqtonun bildirdiyinə görə, raketlərin heç biri hədəfə çatmayıb.
Mart ayında Türkiyə NATO-nun hava hücumundan müdafiə sistemlərinin İrandan atılan bir neçə ballistik raketi ələ keçirdiyini açıqlamışdı. Həmin ay Kiprdə yerləşən Akrotiri aviabazasına da pilotsuz uçuş aparatı ilə hücum edilmişdi. Qərb rəsmiləri hücumun arxasında İranın regional müttəfiqlərinin dayana biləcəyini ehtimal edirdilər.
Financial Times-ın mənbələri isə İranın ötən ay İordaniyadakı ABŞ hərbi bazasına hücumunu Tehranın ən dəqiq uzaqmənzilli zərbələrindən biri kimi qiymətləndiriblər. Hücum nəticəsində üç ABŞ hərbçisinin öldüyü bildirilir.
Tehranda sərt xətt tərəfdarlarının mövqeyi güclənir
Məlumata görə, İran və ABŞ arasında diplomatik danışıqların nəticəsiz qalması fonunda Tehranda sərt xətt tərəfdarlarının mövqeyi güclənir.
Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı danışıqların dalana dirəndiyi, ABŞ Prezidenti Donald Trampın isə hazırda İranla danışıqlar aparılmadığını və yaxın zamanda belə danışıqların planlaşdırılmadığını bildirdiyi qeyd olunur.
Eyni zamanda, İranın ali dini lideri Ayətullah Müctəba Xameneinin təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində mühüm vəzifələrə sərt xətt tərəfdarlarını təyin etdiyi bildirilir. Onların arasında İranın Milli Təhlükəsizlik Şurasında yüksək vəzifə tutmuş və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun keçmiş komandiri Möhsün Rzayi də var.
Mənbələr bu kadr dəyişikliklərini Tehranın ABŞ-la uzunmüddətli qarşıdurmaya hazırlaşmasının mümkün göstəricisi kimi qiymətləndirirlər.
Ekspertlərin fikrincə, Tehran mümkün eskalasiya zamanı İraq, Livan və Yəməndəki müttəfiq silahlı qruplardan da istifadə edə bilər. Bu sırada İraqdakı şiə silahlı qrupları, Livandakı Hizbullah və Yəməndəki husilər xüsusi qeyd olunur.
İran isə Hörmüz boğazı üzərində nəzarətdən geri çəkilmək niyyətində olmadığını bəyan edib. İran xarici işlər nazirinin müavini Kazem Qəribabadi bildirib ki, strateji əhəmiyyətli boğaz sosial media bəyanatları, hərbi güc və ya siyasi qərarlarla “ələ keçirilə” bilməz.
